Świat Zachodu nagradza muzułmankę i hindusa

OSLO. Pokojowe Noble dla ludzi Wschodu.

Laureatami Pokojowej Nagrody Nobla za rok 2014 zostali Hindus Kailash Satyarthi oraz Pakistanka Malala Yousafzai. Oboje zostali nagrodzeni za walkę o takie uniwersalne wartości, jak prawo dzieci do edukacji oraz prawo decydowania kobiet o swoim losie.

Przewodniczący Norweskiego Komitetu Noblowskiego Thorbjoern Jagland powiedział, że oboje zostali uhonorowani za „walkę z ciemiężeniem dzieci i młodych ludzi oraz o prawo wszystkich dzieci do nauki”.

Nagroda ta – jak czytamy w uzasadnieniu – „przyczynia się do rozwijania braterstwa między narodami, które Alfred Nobel wymienia w swoim testamencie jako jedno z kryteriów” jej przyznawania.

Według Komitetu, ważne jest, że „hindus i muzułmanka, z Indii i Pakistanu, przyłączają się do wspólnej walki o edukację i do walki z fundamentalizmem”.

– Dzieci muszą chodzić do szkoły i nie mogą być wykorzystywane finansowo – podkreślił przewodniczący Norweskiego Komitetu Noblowskiego.

Jagland przypomniał, że na świecie jest obecnie ok. 168 mln pracujących dzieci, a w 2000 r. było ich o 78 mln więcej. – Świat jest coraz bliżej wyeliminowania pracy dzieci – zaznaczył.

Talibowie wydali wyrok śmierci  
17-letnia Malala Yousafzai z doliny Swat na północy Pakistanu w wieku 11 lat zaczęła pod pseudonimem prowadzić bloga, w którym opowiadała się za prawem kobiet do edukacji, wolności i decydowania o własnym losie. W październiku 2012 roku została zaatakowana w drodze powrotnej ze szkoły. Przeżyła postrzały w głowę i szyję, a po intensywnej rehabilitacji w Anglii kontynuuje tam edukację. Do ojczyzny wrócić nie może, ponieważ talibowie grożą zamordowaniem jej i jej rodziny.

„Mimo młodego wieku Malala już walczyła przez kilka lat o prawo dziewcząt do edukacji i na swoim przykładzie pokazała, że dzieci i młodzież także mogą przyczynić się do poprawy swojej sytuacji. Robiła to w bardzo niebezpiecznych okolicznościach” – napisał Komitet w uzasadnieniu. Nazwał nastolatkę „główną orędowniczką prawa dziewcząt do edukacji”.

– Nie występuję przeciw komukolwiek, nie przemawiam, kierując się osobistą zemstą na talibach czy innej grupie terrorystów. Chcę walczyć o prawo edukacji dla każdego dziecka. Chcę edukacji dla synów i córek talibów oraz wszystkich terrorystów i ekstremistów – mówiła w ub. roku na forum ONZ młoda Pakistanka.

Broni praw dzieci
Kailash Satyarthi to z kolei 60-letni indyjski obrońca praw dzieci, który w latach 80. porzucił karierę inżyniera, by sprzeciwić się wykorzystywaniu pracy nieletnich. Aktywista przyczynił się też do tworzenia wielu ważnych międzynarodowych konwencji dotyczących praw dzieci.

Hindus podtrzymuje tradycję Mahatmy Gandhiego; stał na czele wielu pokojowych protestów, „koncentrując się na zjawisku wykorzystywaniu dzieci dla korzyści finansowych” – napisał Norweski Komitet Noblowski.

– To honor dla tych wszystkich cierpiących niewolnictwo dzieci – powiedział już po przyznaniu nagrody Satyarthi, dedykując swoją nagrodę dzieciom-niewolnikom i ofiarom handlu ludźmi.

Inne Noble
6 października ogłoszono nazwiska tegorocznych noblistów w dziedzinie medycyny i fizjologii. Są nimi: John O’Keefe oraz małżeństwo May-Britt Moser i Edvard I. Moser, nagrodzeni za odkrycie w mózgu neuronów, które umożliwiają orientację w przestrzeni.

Dzień później Szwedzka Akademia Nauk wskazała zwycięzców w dziedzinie fizyki. Zostali nimi wynalazcy niebieskiej diody LED – Isamu Akasaki, Hiroshi Amano i Shuji Nakamura. 8 października poinformowano, że Nobla w dziedzinie chemii otrzymali: Eric Betzig, Stefan W. Hell oraz William E. Moerner za opracowanie mikroskopu fluorescencyjnego o bardzo wysokiej rozdzielczości.

Literackiego Nobla otrzymał w tym roku Francuz Patrick Modiano. W poniedziałek ogłoszony zostanie zwycięzca w dziedzinie nauk ekonomicznych. Tej nagrody nie ustanowił jednak Alfred Nobel; jej fundatorem jest od 1968 roku Bank Szwecji.

Ponad sto lat
Od 1901 roku laureaci Nagród Nobla są wybierani co roku w dziedzinie: literatury, fizyki, chemii oraz medycyny lub fizjologii. Równie długo przyznawana jest też Nagroda Pokojowa. Nagrodę w dziedzinie fizjologii i medycyny przyznaje komitet Instytutu Karolinska w Solnej pod Sztokholmem. Laureatów w fizyce i chemii wskazuje Królewska Szwedzka Akademia Nauk, ona wyłania też zwycięzców – fundowanego przez Bank Szwecji Nobla w dziedzinie ekonomii. Zwycięzcę pokojowej Nagrody Nobla wskazuje Norweski Komitet Noblowski, a literackiego – Akademia Szwedzka.

TVN 24/ps

• Kraj i Świat