Tak narodził się polski reportaż wojenny

TARNOBRZEG. Historyczne zdjęcia na Zamku Dzikowskim.

W 1914 roku, podczas walk II Brygady Legionów w Karpatach, porucznik Tadeusz Pawlas, tarnobrzeski lekarz i legionista, wraz z chorążym Leopoldem Rudke założyli „Spółkę fotograficzną”, którą śmiało można nazwać pierwszą polską niezależną agencją fotograficzną.

– Zadaniem spółki było dokumentowanie życia polskich legionistów. Obiektywy aparatów miały uchwycić tak szarą legionową codzienność, jak też walkę na froncie z jej najstraszliwszymi skutkami. Żołnierze – fotografowie utrwalili także stosunki polskich legionistów z miejscową ludnością, w tym poza linią frontu. Dzięki temu otrzymaliśmy nie tylko relacje z pola walki, lecz również niezwykły zapis tamtejszego folkloru, obyczajów i obrzędów – mówi Piotr Welanyk z Muzeum Historycznego Miasta Tarnobrzega. I dodaje: – Tak oto, w okopach legionowych, narodził się polski reportaż wojenny, którego „ojcem” stał się tarnobrzeżanin, dr Tadeusz Pawlas.

Wystawa „Legionowe kadry”, która powstała w Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, prezentuje zdjęcia pochodzące głównie z kolekcji prof. Jana Z. Włodka (legionisty i ówczesnego fotoreportera) oraz od Zofii Ambros. Obie kolekcje tworzą prace legionowych fotografów – żołnierzy, często wybitnych naukowców i działaczy społecznych w latach przed i powojennych. Niektóre ze zdjęć prezentowanych na wystawie, powiększone zostały do dużych rozmiarów, tworząc klimat sprzed 100 lat. Niezwykły nastrój potęguje również sceneria piwnic Zamku Tarnowskich w Dzikowie, w których wystawa jest eksponowana. Specjalne miejsce poświecono postaci wspomnianego już Tadeusza Pawlasa, którego prace prezentowane są w oryginale.

Wystawie towarzyszy pięknie wydany w formie książkowej, opracowany przez jej kuratora  Andrzeja Rybickiego, album – katalog, który można nabyć w cenie 20 zł.

Małgorzata Rokoszewska

• Region
• Tarnobrzeg