Militaria wkraczają do Muzeum Historycznego

SANOK. W podziemiach sanockiego zamku rozpoczęły się prace nad urządzaniem stałej ekspozycji militariów z kolekcji Muzeum Historycznego w Sanoku. Na wystawie znajdą się najciekawsze zabytki – broń palna i biała, elementy uzbrojenia i pamiątki po 2. Pułku Strzelców Podhalańskich.

Najstarsze z wybranych zabytków pochodzą z okresu średniowiecza, a te najmłodsze z czasów II wojny światowej i walk z UPA w latach 1944-1947. Specjalne miejsce zajmą pamiątki po 2. Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoka. Udostępniony zostanie także niemiecki schron obserwacyjny z lat 40. XX w., który po zabezpieczeniu wbudowany został w podziemia południowego skrzydła zamku. Prace idą pełną parą, bo ekspozycja ma być gotowa przed sezonem turystycznym, który rusza na początku maja.

– Broń zawsze wzbudzała duże zainteresowanie. Dotyczy to broni zarówno dawnej, jak i współczesnej. Jej okazy często są bardzo efektownie wykonane, a niektóre z nich to prawdziwe dzieła sztuki. Nasze muzeum posiada także takie egzemplarze, na które należy zwrócić szczególną uwagę. Do nich można zaliczyć: niekompletną XVIII-wieczną kopię zbroi typu maksymilianowskiego, pochodzącą prawdopodobnie z zamku Firlejów w Odrzykoniu koło Krosna, XVIII-wieczny napierśnik, zapewne pochodzenia wschodniego, cały bogato zdobiony cyzelunkiem. Podobnie zdobiony jest hełm również jakiegoś wschodniego XVIII-wiecznego wojownika, kompletu dopełnia tarcza tego samego typu i karwasz, czyli część zbroi chroniąca przedramię – opowiada Andrzej Romaniak z Muzeum Historycznego w Sanoku.

Polskie uzbrojenie ochronne reprezentuje kolczuga, siedem napierśników husarskich i trzy szyszaki pochodzące z miejscowości Siedliszcza koło Chełma Lubelskiego, a należące niegdyś do chorągwi husarskiej pułku hetmańskiego Rzewuskich. Broń biała prezentowana jest przez broń sieczną pochodzącą z różnych okresów i krajów. Szczególną urodą wyróżnia się tu szabla turecka z XVIII w. z pięknie zdobioną głownią i rękojeścią pokrytą wykładziną rogową. Ciekawostką jest XIX-wieczny miecz z Sudanu, do złudzenia przypominający polskie miecze średniowieczne.

Najstarszym egzemplarzem broni palnej jest lufa armaty z XVI w. Są też moździerze, tzw. „wiwatówki″, z których podczas uroczystości kościelnych oddawano salwy. Z mniejszych eksponatów broni palnej w swoich zasobach sanockie muzeum posiada kilka pistoletów skałkowych z XVII i XVIII w. oraz kilka kapiszonowych z XIX w. Z bronią prochową łączy się prochownica rosyjska z XVIII w. wykonana z poroża jelenia.

– Militaria współczesne prezentowane są przez broń używaną w czasach niedawnych, m.in. karabiny typu: „Werndl”, „Mosin”, „Kropatschek”, pistolety: „TT”; rewolwery: „Nagant”; pistolety maszynowe: „PPS” i „PPSz”; karabiny maszynowe: ckm „Maxim”, ckm „Goriunow”, rkm „DP-28”, wkm „DSzK” oraz kolekcję bagnetów, także hełmów niemieckich, radzieckich i polskich – wylicza Andrzej Romaniak.

– Warto tu jeszcze nadmienić, że w swoich zbiorach posiadamy pamiątki po 2. Pułku Strzelców Podhalańskich, który przez cały okres międzywojenny stacjonował w Sanoku. Jest to 5 odznak pułkowych, w tym dwie oficerskie, naramienniki, 4 rogatywki i 3 kapelusze wojskowe oraz przeszło 250 fotografii związanych z pułkiem – dodaje historyk.

ms

• Region