Co trzeci Polak ma nadciśnienie, ale wielu o tym nie wie

Nieleczone nadciśnienie prowadzi do uszkodzenia układu naczyniowego i wielu narządów.

– Najwcześniej uszkodzeniu ulegają naczynia wieńcowe serca, naczynia mózgu, aorta oraz mięsień serca – mówi dr n. med. Jerzy Kuźniar, wojewódzki konsultant ds. kardiologii, z-ca kierownika Kliniki Kardiologii z Pododdziałem Ostrych Zespołów Wieńcowych w Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim nr 2 w Rzeszowie.

Uszkodzenie naczyń serca prowadzi do choroby niedokrwiennej serca i zwiększa (3-krotnnie!) ryzyko zawału serca. Uszkodzenie naczyń w tętnicach kończyn dolnych objawia się chromaniem przestankowym (bólem łydek podczas marszu). Uszkodzenie tętnic mózgu może prowadzić do udaru mózgu. Wysokie ciśnienie tętnicze jest też najczęstszą przyczyną niewydolności nerek.

O nadciśnieniu mówimy wówczas, gdy podczas kilkakrotnych pomiarów, dokonywanych w spoczynku, ciśnienie przekracza wartości graniczne 140/90 milimetrów słupa rtęci (140 mmHg to ciśnienie skurczowe, 90 mmHg – ciśnienie rozkurczowe). Optymalnie wartości ciśnienia to 120/80 mmHg.

95 proc. osób z podwyższonym ciśnieniem krwi ma nadciśnienie tętnicze pierwotne, którego przyczyny nie są do końca poznane. Szczególnie często występuje ono przy nadwadze i gdy cierpi na nie ktoś z rodziny. Ryzyko nadciśnienia rośnie także z wiekiem, przy nadużywaniu soli kuchennej, regularnym spożywaniu alkoholu i przyjmowaniu niektórych leków, np. leków antykoncepcyjnych lub niesterydowych leków przeciwzapalnych. Tylko u 5 proc. pacjentów z nadciśnieniem tętniczym jest ono spowodowane schorzeniem organicznym (niektóre choroby nerek i nadnerczy mogą doprowadzić do nadciśnienia). Wówczas mówimy o nadciśnieniu tętniczym wtórnym.

Można przegapić chorobę, bo nie ma objawów
– Nie ma specyficznych dla nadciśnienia objawów chorobowych. O jego istnieniu dowiadujemy się zwykle przypadkowo, podczas wizyty u lekarza z innego powodu. Symptomy, które mogą występować u pacjentów z nadciśnieniem to: uczucie kołatania i bóle w okolicy serca, bóle i zawroty głowy, duszność, pobudzenie lub zmęczenie i senność. Te objawy mogą również wystąpić w wielu innych stanach chorobowych, a nawet u osób zdrowych – mówi nasz ekspert.

Skoki ciśnienia są niebezpieczne
– Wartości ciśnienia tętniczego może w ciągu kilku minut podnieść: praca fizyczna, strach, wysoka temperatura otoczenia, chłód lub ból. Podnieść ciśnienie może nawet stres wywołany wizytą w gabinecie lekarskim (tzw. zespół białego fartucha). U człowieka zdrowego ciśnienie zwiększa się jednak zawsze tylko na krótki czas po czym normalizuje się bardzo szybko. Duże wahania ciśnienia tętniczego są niekorzystne dla zdrowia, a w skrajnych przypadkach może dojść do przełomu nadciśnieniowego.

Domowe sposoby obniżenia ciśnienia
Ciśnienie krwi można obniżyć unikając tłuszczów zwierzęcych (m.in. smalec, masło); rezygnując ze słodyczy i słonych przegryzek; ograniczając używanie soli (zatrzymuje wodę w organizmie co powoduje wzrost ciśnienia); używając oliwy, oleju z orzechów włoskich i sezamu, oleju rzepakowego (zawierają sporo kwasów omega-3 i omega-6 obniżających ciśnienie i zły cholesterol (LDL); jedząc dużo warzyw i owoców obniżających ciśnienie (np. buraki, pomidory, cebula, czosnek, seler, żurawina); pamiętając o dobrych dla prawidłowego ciśnienia minerałach – potasie (np. pomidory, ziemniaki) i magnezie (orzechy, kakao, ziarna zbóż); jedząc owoce obfitujące w witaminę C (cytrusy, czarne porzeczki, żurawina) – jej stały niedobór powoduje długotrwały skurcz naczyń krwionośnych; rezygnując z używek (nikotyna obkurcza naczynia krwionośne i dodatkowo uszkadza wyściełający je śródbłonek); uważając na preparaty zawierające efedrynę (np. niektóre syropy na kaszel), która podnosi ciśnienie; ruszając się (zrezygnuj z windy i chodź po schodach, regularnie gimnastykuj się, pływaj, maszeruj itp.); unikaj denerwujących sytuacji i naucz się technik relaksacji; wysypiaj się, a jeśli nie możesz zasnąć, wypij herbatę z melisy, ciepłe mleko, nie sięgaj po środki nasenne bez konsultacji z lekarzem.

Anna Moraniec

• Zdrowie i Uroda