A�ydzi zgA�oszA� siA� po kamienice?

KOLBUSZOWA. Czy wA�aA�ciciele zabudowy centrum miasta majA� prawo siA� baA�?

Zabudowa prawie caA�ego centrum Kolbuszowej to mienie poA?ydowskie. Chodzi gA�A?wnie o kamienice wokA?A� pA�yty Rynku i przy przylegA�ych do niego uliczkach. Czy – w zwiA�zku z obecnA� sytuacjA� politycznA� i procedowanym wA�aA�nie nowym prawem w USA – ich dzisiejsi wA�aA�ciciele, mimo posiadanych aktA?w notarialnych, majA� prawo siA� baA�?

Ponad dwa miesiA�ce temu amerykaA�ski Senat przyjA�A� projekt ustawy 447, ktA?ra ma byA� prawnym narzA�dziem organizacji miA�dzynarodowych zrzeszajA�cych ofiary Holocaustu w odzyskaniu A?ydowskich majA�tkA?w, ktA?re nie majA� spadkobiercA?w. Projekt ustawy jest obecnie procedowany. Kiedy dokument ten podpisze prezydent Trump, organizacje A?ydowskie bA�dA� miaA�y moA?liwoA�A� ubiegania siA� od Polski o odszkodowanie rzA�du 65 mld dolarA?w.

Problem ten dotyczy takA?e Kolbuszowej, gdzie zabudowania prawie caA�ego centrum miasta to tzw. mienie poA?ydowskie. Czy ich obecni wA�aA�ciciele majA� prawo siA� baA�? Andrzej WesoA�owski, miejscowy regionalista i wA�aA�ciciel Archiwum Salomona Wilfa, uwaA?a, A?e nie.

a�zGrabieA?y dokonywali sami A�ydzia�?
– DziaA�ania prowadzone w Kolbuszowej przez niemieckiego okupanta spowodowaA�y caA�kowity rabunek kapitaA�u i ruchomoA�ci A?ydowskich – twierdzi. – PrzeraA?ajA�cym jest fakt, A?e inicjatorami i wykonawcami tego bezprecedensowego w historii formy grabieA?y byli sami A�ydzi. DokonaA�a tego czA�onkowie A�ydowskiej Policji Pomocniczej z Naftali Saleschutzem na czele. WykonywaA� on na to polecenie Paszke Rappaporta, przewodniczA�cego II Judenratu.

– DuA?A� czA�A�A� swego majA�tku A�ydzi sprzedali Polakom w czerwcu 1942 r. Szacuje siA�, A?e wA�aA�ciciela zmieniA�o wtedy 50 proc. kolbuszowskich nieruchomoA�ci – przekonuje nasz rozmA?wca. – Wkroczenie do miasta wojsk sowieckich spowodowaA�o, A?e wrA?cili tu A�ydzi ocalali z Holokaustu i ci, ktA?rzy ewakuowali siA� na kresy wschodnie II RP. ZaczA�li oni odzyskiwaA� swe nieruchomoA�ci oraz te, ktA?re przysA�dzaA�y im sA�dy w sprawach spadkowych.

a�zNieruchomoA�ci zostaA�y legalnie nabytea�?
– Ocaleni zorganizowani w Powiatowym Komitecie A�ydowskim zaczA�li udowadniaA� swoje pokrewieA�stwa z nieA?yjA�cymi mieszkaA�cami – zaznacza. – Robili to poprzez sporzA�dzanie tablic genealogicznych i przedstawianie testamentA?w na opakowaniach z papierosA?w lub innych A�wistkach papieru. Odzyskane nieruchomoA�ci w niedA�ugim czasie A�ydzi odsprzedawali Polakom wraz z aktami notarialnymi i wpisami do ksiA�g wieczystych.

– Jak wiA�c widaA�, poA?ydowskie nieruchomoA�ci w mieA�cie zostaA�y legalnie nabyte, co potwierdzajA� akty notarialne i ksiA�gi wieczyste – podsumowuje Andrzej WesoA�owski. – Dokumenty te sA� w SA�dzie Rejonowym w Kolbuszowej. Dowodami materialnymi sA� teA? teczki adwokata Tadeusza Drozdowskiego w zasobach tzw. Archiwum Salomona Wilfa, ktA?re obecnie sA� wA�asnoA�ciA� ZbiorA?w i Archiwum Rodziny WesoA�owskich.

PaweA� Galek

• Kolbuszowa
• Region