W nasz region może uderzyć tornado

Synoptycy ostrzegają. Tropikalna pogoda na weekendzie będzie sprzyjała gwałtownym burzom z gradem. Mogą pojawić się także trąby powietrzne.

Zerwane dachy domów, powyrywane drzewa i staranowane słupy energetyczne – to bilans przejścia trąby powietrznej przez Kaniów na Śląsku. To nie pierwszy tak głośny przypadek tornada w Polsce. W ciągu minionych 20 lat odnotowano ich… 354! Zła wiadomość? Trąby powietrzne będą występować coraz częściej i raczej trudno będzie się im przeciwstawić. A pod koniec tygodnia pogoda znowu będzie sprzyjała gwałtownym burzom z potężnymi ulewami i porywami wiatru.

Kilkanaście dni temu przez Kaniów (woj. śląskie) przeszła potężna trąba powietrzna, która spowodowała częściowe zniszczenie ponad 20 budynków. Internet zalała fala amatorskich nagrań wideo, na których widać siejące spustoszenie tornado i słychać krzyk stojących w oddali autorów filmów. Świadkowie zdarzeń relacjonowali siłę wiatru niemal zmiatającą zabudowę. To nie jedyna sytuacja w ostatnich dniach, w której natura pokazała, kto tak naprawdę rządzi.

W połowie maja trąba powietrzna pojawiła się także w Woli Buczkowskiej (woj. łódzkie) oraz w Sławkowie (woj. kujawsko-pomorskie). Huragany, które jeszcze w ubiegłym wieku Polacy mogli zobaczyć jedynie w amerykańskich filmach, w ostatnim czasie coraz częściej pojawiają się w kraju znad Wisły. Europejska Baza Danych o Gwałtownych Zjawiskach Atmosferycznych wprost wskazuje, że w Polsce w ciągu ostatnich 20 lat zanotowano 354 trąby powietrzne!

– To efekt zmian klimatu z jakim mamy obecnie do czynienia – mówi słynny dziennikarz i prezenter pogody w TVN, Tomasz Zubilewicz. – Jeszcze piętnaście lat temu odnotowywaliśmy w Polsce jedną trąbę powietrzną rocznie, a obecnie już pięć a nawet osiem. W tym roku mieliśmy suchy marzec i kwiecień, natomiast czerwiec jest pełen opadów deszczu a w efekcie zjawisk burzowych, które sprzyjają huraganom – dodaje.

Powstały „polskie aleje tornad”

W Polsce istnieją trzy obszary, w których trąby powietrzne występują znacznie częściej, niż w innych regionach. Pierwszy rozpościera się od Ziemi Lubuskiej przez Wielkopolskę, rejon Pomorza, aż po Warmię i Mazury. W 2012 r. Bory Tucholskie nawiedził wiatr o prędkości nawet 280 km/h, który połamał las …na długości 14 km! Drugi obszar huraganów obejmuje teren od Górnego Śląska przez woj. łódzkie, a trzeci szlak woj. Małopolskiego, Podkarpackiego i ziemi  lubelskiej. W 1931 r. w rejonie Lublina tornado zabiło sześć osób, a ponad sto zostało rannych. Żywioł o niewyobrażalnej sile był w stanie przewracać wagony towarowe i niszczyć budynki. Straty oszacowano wówczas na 2 mln ówczesnych złotych.

Co mówi fizyka?

Jak powstaje tornado? To zjawisko, które wbrew pozorom wcale nie jest skomplikowane. Mówiąc najprościej, przed zbliżającą się trąbą przy podłożu odczuwamy strumienie wiatru, ale powietrze także cyklicznie unosi się i opada nad naszymi głowami. Czasami pod wpływem dynamicznego ruchu strumień powietrza przeistacza się w ruch wirowy. Następnie z tego spotęgowanego zjawiska pojawia się tornado. Najczęściej towarzyszy mu spora energia oraz duża prędkość. – Chmury powietrzne powstają pod chmurami burzowymi. Mowa o bardzo mocnym ruchach powietrza konwekcyjnego, które unoszą się do góry. Chmury burzowe mają nawet 12 km długości, i pod nimi znajduje się wysokie ciśnienie przez co powstaje wir. Gdy spotykają się one z ziemią dochodzi do większego uderzenia – wyjaśnia Zubilewicz. To teoria, bo każdy przypadek trąby powietrznej może powstać w nieco inny sposób. Niestety, efekt tornad jest jednak taki sam, a mowa najczęściej o potężnych szkodach i ludzkich dramatach.

Rzucić wyzwanie tornadom

Czy można zapobiec pojawianiu się trąb powietrznych? Jest to mało możliwe. Wiele osób zastanawia się ponadto czy istnieje szansa, aby przewidzieć, gdzie to złowieszcze zjawisko powstanie i w jakim czasie? – Niestety nie można obecnie zapobiec zjawisku tornad, a klimatolodzy podkreślają, że w kolejnych latach w Polsce i na świecie będzie coraz więcej huraganów – zaznacza Zubiliewicz. Jak słyszymy, można jednak sprawić, że zjawisko z czasem zostanie w jakimś stopniu zastopowane. – Musimy chronić klimat, stosować odnawialne źródła energii, odchodzić od węgla. Ważnym jest, abym postawić na efektywność energetyczną – wskazuje Zubilewicz. Taki proces nie trwa jednak dwa tygodnie czy miesiąc, a znacznie dłużej. To wiele wyrzeczeń, lecz jeśli nie zadbamy o planetę i ekologię już dziś to anomalia pogodowe staną się codziennością.

Kamil Lech

• Rzeszów