Kto dziedziczy gdy małżonkowie nie mają dzieci?

Sprawa dziedziczenia została bardzo dokładnie uregulowana prawnie i grupa przepisów określana jednym mianem jako dziedziczenie ustawowe określa zarówno osoby, jak i w jakiej kolejności oraz w jakich częściach dana osoba dziedziczy spadek. Najczęściej spadek po śmierci dziedziczy drugi z małżonków i dzieci. Jednak wiele małżeństw jest bezdzietnych. Wydawałoby się oczywistym, iż w takim przypadku cały majątek przypada drugiemu małżonkowi. Jednak w rzeczywistości wygląda to nieco inaczej.

Cały majątek dziedziczy współmałżonek

Dzieje się tak tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed śmiercią jeden małżonek sporządzi testament, w którym jasno wskaże, iż po śmierci cały swój majątek przeznacza swojemu partnerowi. Jeśli tego nie zrobi, po jego śmierci następuje tzw. dziedziczenie ustawowe. Ponadto pozostaje jeszcze kwestia zachowku, który przysługuje rodzicom zmarłej osoby w przypadku gdy para nie miała dzieci. Jest to pewna część majątku, której mogą się domagać a której zostali pozbawieni przez testament.

Dziedziczenie ustawowe po śmierci małżonka

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, pierwszymi spadkobiercami są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, którzy dziedziczą majątek w częściach równych z zastrzeżeniem, iż część, która przypada małżonkowi, nie może wynosić mniej niż jedna czwarta całości.

Dziedziczenie w przypadku braku dzieci

Nie wszyscy małżonkowie mają jednak dzieci. Co w takim przypadku? Wspomnieliśmy już o sytuacji, gdy małżonkowie zadbają wcześniej o kwestie prawne i przygotują testament zawierający zapis regulujący kwestie spadkowe. Jeśli jednak brak testamentu, w przypadku braku dzieci i śmierci jednego z małżonków, zgodnie z dziedziczeniem ustawowym spadek przypada drugiemu małżonkowi oraz rodzicom zmarłego (lub w dalszej kolejności jego rodzeństwu a nawet ich dzieciom), przy czym małżonek otrzymuje połowę majątku swojego partnera.

Pomoc prawna Rzeszów – Kancelaria Tokarczyk i Partnerzy

https://www.tokarczykipartnerzy.pl/

Sprawa ta wydaje się być nieco niesprawiedliwa i konfliktowa, gdyż nawet jeśli małżonkowie wspólnie dorobili się całego majątku a nie mieli dzieci, to zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, po śmierci jednego z nich drugi z małżonków będzie musiał oddać jedną połowę rodzinie zmarłego, niezależnie od tego, jakie relacje są pomiędzy nimi i jakie kontakty utrzymują między sobą. Sytuacja staje się o tyle trudniejsza, gdy na przykład małżonkowie prowadzili wspólnie firmę, zaś konieczność podziału majątku może doprowadzić nawet do jej zamknięcia. Niekiedy takie sprawy swój bieg mają przez kilka lat.

Ustalanie składników majątku

Ważną kwestią jest także ustalenie tzw. masy spadkowej, a więc tych nieruchomości oraz ruchomości, które będą brane pod uwagę w dzieleniu majątku. I tak zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym do majątku osobistego należą przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, a więc przed zawarciem małżeństwa oraz przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie lub darowiznę, jeśli nie postanowiono inaczej. Przypadną więc one w połowie drugiemu małżonkowi oraz połowie jego rodzicom.

Z kolei przedmioty stanowiące majątek wspólny to takie, które zostały nabyte w trakcie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej przez oboje małżonków lub tylko przez jednego z nich, a które nie zaliczają się do majątku osobistego. Tak więc jeśli w tracie trwania małżeństwa małżonkowie zakupią działkę, będzie ona stanowiła majątek wspólny nawet wówczas, gdy nabyła ją tylko jedna ze stron. Tym samym w przypadku śmierci jednego z małżonków, jego rodzicom przysługuje prawo do ¼ części tej działki (małżonek otrzymuje ¾- połowa wynika z ustroju małżeństwa, druga połowa wchodzi w skład masy spadkowej i jest dzielona na małżonka i jego rodziców, co daje nam łącznie ¾ działki. Chyba że rodzice bądź rodzina zmarłego nie będzie wnikała szczegółowo w dokumentację uznając, iż akt własności jest sporządzony na żyjącego małżonka, pomimo iż działka została nabyta w trakcie trwania małżeństwa.

Jak więc widzimy sprawa dziedziczenia majątku nie jest taka oczywista, jak mogłoby się to wydawać na pierwszy rzut oka. Warto więc odpowiednio wcześnie reagować i dopilnować wszelkich możliwych kwestii prawnych, by nie przysparzać małżonkowi dodatkowych nieprzyjemności związanych ze sprawami spadkowymi. Jak widzimy jest to szczególnie ważne wówczas, gdy para nie posiada dzieci a kontakty z rodziną małżonka nie są najlepsze.

• Artykuł partnera