Bóg nie mógł być wszędzie, więc… stworzył babcię

We Francji Dzień Babci obchodzi się w marcu obowiązkowo z filiżanką słynnej „Café Grand Mere”. Włoscy wnukowie wręczają seniorom bukiety niezapominajek, a Amerykanie postanowili stworzyć na tę okazję specjalny hymn. Jak świat celebruje święto babci i dziadka?

Bóg nie mógł być wszędzie, więc stworzył babcię – głosi stare, nieco żartobliwe, ale wciąż mocno aktualne powiedzenie. Warto o seniorach pamiętać, a mamy idealną do tego okazję. W Polsce Dzień Babci obchodzony jest 21 stycznia. Tradycja ta sięga korzeniami do lat 60. minionego wieku, kiedy pomysł utworzenia święta po raz pierwszy pojawił się na łamach tygodnika „Kobieta i Życie”. Spontaniczna myśl dziennikarska szybko zyskała zwolenników w całym kraju. Zaczął ją popularyzować m.in. „Express Poznański”, a niedługo później inne znaczące tytuły. Tak narodziła się tradycja. W latach 80. także i dziadkowie doczekali się swojego uczczenia. Ich święto przypada na 22 stycznia.
Przez dekady święto babci i dziadka stawało się coraz ważniejsze. Popularyzowano je w szkołach, w kulturze masowej i mediach. Ale to wcale nie Polacy wpadli na pomysł jego stworzenia.

Wszystko zaczęło się w Ameryce…

Mówi się, że święto seniorów przywędrowało do Polski zza oceanu. Na terenie całych Stanów Zjednoczonych oraz Kanady obchodzi się je jako Narodowy Dzień Dziadków. W historii USA szczególnym momentem był rok 1978, kiedy Kongres oraz prezydent Jimmy Carter formalnie zatwierdzili to wydarzenie w kalendarzu. Legenda głosi, że stało się to z inicjatywy pochodzącej z Zachodniej Wirginii gospodyni domowej Marian Lucille McQuade, która chciała podkreślić jak ważna dla starszych, samotnych i chorych osób jest zwykła pamięć o nich.
Dziś termin obchodzenia Narodowego Dnia Dziadków w USA jest ruchomy, przez co przypada zawsze na pierwszą niedzielę po wrześniowym Święcie Pracy. Warto wspomnieć o jeszcze jednej kwestii. Jako że Amerykanie słyną z emocjonalnego stosunku do wszelkiego rodzaju rocznic czy obchodów, nie inaczej mogło być w przypadku dni seniorów. To właśnie w Stanach Zjednoczonych powstał pierwszy na świecie hymn na ich cześć. Piosenka nosi tytuł „A Song for Grandma and Grandpa” (tłum. „Piosenka dla Babci i Dziadka”) i jest wyznaniem uczuć wnuków do dziadków.

Kawowe święto

Pomimo że mianem Kraju Kawy określa się Brazylię, to jednak Francuzi wykorzystali „małą czarną”, aby stworzyć u siebie wyjątkową tradycję. Dzień Babci powstał nad Sekwaną za sprawą popularnej na całym świecie kawy babci, czyli Café Grand’Mere. Mowa o napoju stworzonym na północy kraju w latach 50. XX w. przez małżeństwo Monnier z Roubaix. Kawa przez wiele dekad stanowiła nieodłączny element spotkań seniorów i do dziś cieszy się sporym uznaniem. Jej smak można poczuć w każdej małej przydrożnej kawiarni i restauracji.
Kiedy święto Babci wypada we Francji? W pierwszą niedzielę marca. Wydarzenie jest mocno celebrowane. Najmłodsi wnukowie od lat uczestniczą w konkursach na najpiękniejsze laurki dla babć, oryginalne życzenia czy wspomnienia o seniorach. Co ciekawe, Francuzi jako jedyni na całym świecie organizują pochody… ku czci babć! Odbywają się one pod nazwą „Mamif’estation”! Co jest zwieńczeniem radosnych spacerów? Oczywiście filiżanka gorącej kawy.

W Bułgarii świętują… matki?

Jak Bułgarzy podchodzą do tematu święta seniorów? W tym kraju istnieje jedynie Dzień Babci, a święto to określa się jako „Babin den”. Trudno sprecyzować, kiedy wypada uroczystość. Dlaczego? Zależy to od tego, którym zasugerujemy się kalendarzem – juliańskim czy gregoriańskim. W efekcie może to być 8, 20 albo nawet 21 stycznia. Co zaskakujące, każdego roku wraz z babciami w Bułgarii świętują także… mamy ze swoimi dziećmi. Tradycja nakazuje, aby kobieta, która urodziła w danym roku, wraz z potomkiem odwiedziła jak największą liczbę krewnych i obdarowała ich prezentami. Ma to przynieść szczęście oraz radość w życiu.
Całkowicie inaczej sytuacja wygląda u Japończyków. W Kraju Kwitnącej Wiśni nie obchodzi się ani Dnia Babci ani Dnia Dziadka. Pomimo tego, trudno o drugi naród, który z takim szacunkiem traktuje ludzi starszych. Jeszcze w 1966 r. Japończycy ustanowili 15 września oficjalnym Dniem Szacunku dla Wieku. To symboliczna data, odpowiednik święta seniorów, które ma przypominać o ich zasługach oraz podkreślać autorytet moralny.

Pachnące niezapominajki w ręku

Aby upamiętnić babcie i dziadków Włosi wymyślili święto „La Festa dei nonni”, które przypada 2 października. To stosunkowo nowa tradycja, którą ustanowiono dopiero w 2005 r. Drugi dzień miesiąca nie jest datą przypadkową. Właśnie wtedy w Kościele katolickim odbywa się jednocześnie święto Świętych Aniołów Stróżów. Seniorzy powracają wtedy pamięcią do czasów młodości i wspominają minione chwile. Nieodłącznym elementem ceremoniału są …niezapominajki, które wnukowie wręczają swym dziadkom, podkreślając, że o nich pamiętają.
Kiedy swoje święto obchodzą osoby starsze w innych krajach? W Brazylii seniorzy otrzymują życzenia w lipcu, a w Meksyku w czerwcu. W Niemczech dzień Babci przypada na drugą niedzielę października, a Dzień Dziadka w ogóle nie istnieje. Estończycy wręczają upominki babciom w drugą niedzielę września, a Hiszpanie przynoszą czekoladki pod koniec lipca.
Na całym świecie obchodzi się święto dziadków o różnych porach roku i w różnych dniach. Wydarzeniom towarzyszą uroczystości, symboliczne wspomnienia, niekiedy bukiety kwiatów. Co kraj, to obyczaj. Wszystkie łączy jedno – szczera chęć podziękowania osobom, które przez lata prowadzą wnuki za rękę. To bohaterowie i herosi. Walijskie przysłowie mówi, że doskonała miłość nie przychodzi aż do pojawienia się pierwszego wnuka. Skoro więc dziadkowie kochają miłością bezwarunkową, warto pamiętać o nich nie tylko raz w roku, ale i każdego innego dnia!

Kamil Lech

• Polecane
• Publicystyka