Zamiana kary pozbawienia wolności na dozór elektroniczny – kiedy jest możliwa?

System dozoru elektronicznego (SDE) to rodzaj kontroli zachowania skazanego przy udziale środków technicznych. Oznacza to, że osoba skazana ma możliwość odbywania kary poza zakładem karnym. Jest to jednak związane z dopełnieniem pewnych warunków i obowiązków. W jakich sytuacjach możliwe jest zastosowanie dozoru elektronicznego?

Dozór elektroniczny w praktyce – na czym to polega?

Zasady stosowania SDE określa art. 43b §1 Kodeksu karnego wykonawczego, który mówi o zastosowaniu środków technicznych w celu kontroli zachowania osoby skazanej. W praktyce oznacza to, że skazany nie musi przebywać w zakładzie karnym, ale jest zobowiązany do noszenia specjalnej opaski z nadajnikiem, wyposażonej w system monitorujący. Dozór elektroniczny może przybrać trzy postacie. Pierwszą z nich jest dozór stacjonarny, gdy kontroluje się przebywanie skazanego w ustalonym przez sąd miejscu i w określonych dniach tygodnia oraz godzinach. Dozór mobilny zakłada kontrolę bieżącego miejsca pobytu skazanego, a w ramach dozoru zbliżeniowego kontroluje się odległość skazanego od konkretnej osoby. Dwie ostatnie postacie SDE stosowane są w przypadku poszczególnych środków karnych i zabezpieczających. Z kolei dozór stacjonarny można zastosować w przypadku kary pozbawienia wolności.

Można powiedzieć, że SDE jest sposobem wykonania kary, uwzględniającym zawodowe i prywatne życie osoby skazanej. Stosuje się go jednak tylko pod pewnymi warunkami.

Dozór elektroniczny – kiedy jest możliwy?

Na podstawie art. 43la §1 Kodeksu karnego wykonawczego, Sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego w określonych warunkach, które muszą być spełnione łącznie:

• Wobec osoby skazanej orzeczono karę pozbawienia wolności, która nie przekracza jednego roku i sześciu miesięcy oraz skazany nie jest multirecydywistą. Najważniejszy jest tu warunek orzeczenia kary w określonym wymiarze. Nie ma natomiast znaczenia, czy kara dotyczy bezwzględnego pozbawienia wolności, czy była początkowo zawieszona, a później zarządzono jej wykonanie.
• Sąd uzna, że SDE jest wystarczającym środkiem do osiągnięcia celów wymierzonej kary;
• Osoba skazana posiada określone miejsce stałego pobytu;
• Osoby pełnoletnie, które mieszkają ze skazanym, wyrażają zgodę;
• Na przeszkodzie w zastosowaniu SDE nie stoją warunki techniczne.

Przepisy Kodeksu karnego wykonawczego umożliwiają wykorzystanie dozoru elektronicznego, jeśli skazanemu zostały wymierzone dwie lub więcej kar pozbawienia wolności, niepodlegające łączeniu i które skazany ma odbyć kolejno. Istotne jest jednak spełnienie warunku, o którym wspomniano na początku – suma kar nie może przekroczyć 18 miesięcy.

Dozór elektroniczny można zastosować także w momencie, gdy skazany jest w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Znowu będzie tu brane pod uwagę orzeczenie kary nieprzekraczającej 18 miesięcy, a także dotychczasowa postawa i zachowanie osoby skazanej.

Niezbędne informacje na temat pomocy prawnej w tym zakresie dostarczyła kancelaria adwokacka w Gdańsku – Adrian Wrocławski

• Artykuł partnera