Czym jest kandelabr i jaką rolę pełni?

Kandelabr to kilkuramienny, stojący świecznik zaprojektowany specjalnie w taki sposób, aby móc umieszczać w nim większą ilość świec. Chociaż na przestrzeni wieków jego wygląd odrobinę ewoluował, niezmiennie cieszył on zarówno oczy, jak i duszę – wynika to z jego niezwykle bogatej symboliki. W tym artykule przyglądamy się bliżej roli, jaką pełni kandelabr.

Kandelabr – czym on jest?

Kandelabr to kilkuramienny świecznik najczęściej produkowany z mosiądzu, brązu, miedzi bądź stali. Można wyróżnić różne jego rodzaje – pierwszym z nich jest świecznik na jedną świecę: lichtarz. Dwupłomienny kandelabr nosi nazwę bout de la table, a siedmioramienny nazywany jest menorą. Dziewięcioma ramionami charakteryzuje się natomiast Chanukija wykorzystywana w czasie święta Chanuka.

Podsumowując, kandelabr to wolnostojący świecznik, w którym można umieścić wiele świec. Ich dokładna liczba nie jest jednak sprecyzowana – dostępne są kandelabry na jedną świecę, jak i pozwalające na umieszczenie aż dziewięciu czy kilkudziesięciu świec.

Kandelabr – pierwsze wzmianki i historia

Wynalezienie świec przyczyniło się do stworzenia pierwszych świeczników – stało się to jeszcze w czasach przedrzymskich. Należy jednak zaznaczyć, że nie cieszyły się one taką popularnością jak oliwne lampy, które stanowiły główne źródło oświetlenia w tamtym okresie. Upadek imperium rzymskiego i spadek produkcji oliwy przyczynił się jednak do rozkwitu produkcji zarówno świec, jak i świeczników. Swój udział miał w tym również rozwój europejskich państw, w których nie było upraw oliwek. Wydarzenia te miały miejsce we wczesnym średniowieczu. Produkowano wtedy przede wszystkim metalowe kandelabry, które składały się z podstawy, trzonu i nastawy z ramionami.

W kolejnych latach różne rodzaje kandelabrów cieszyły się największą popularnością – o ile pod koniec XVII wieku najczęściej korzystano z tych dwuramiennych, potem wybierano trójramienne i aż kilkunastoramienne. Pojawiały się także bogato zdobione wyroby! Okres rokoko przyniósł wyjątkowe kandelabry o trzonach uformowanymi na wzór postaci czy na kształt roślin. Potem przyszedł czas na kariatydy, czyli podpory w kształcie kobiecej postaci o uniesionych rękach, w której trzymana była podstawa świecznika.

Wynalezienie lampy naftowej przez Ignacego Łukasiewicza w XIX wieku sprawiło, że oświetlenie naftowe było powszechnie wykorzystywane. W wyniku postępu technologicznego i stosowania elektrycznego oświetlenia rola kandelabrów znacznie się osłabiła – obecnie można je podziwiać m.in. w kościołach, a także w domach prywatnych.

Sprawdź kandelabry rzemieślniczo zrealizowane we włoskiej firmie wyróżniającej się ugruntowaną tradycją w obróbce materiałów do liturgicznego wyposażenia: https://www.holyart.pl/akcesoria-liturgiczne/swieczniki-kandelabry-podstawy-pod-swiece/kandelabry.

Menora – rola siedmioramiennego świecznika

Menora to siedmioramienny świecznik, który stał się symbolem judaizmu już w okresie starożytności. Jej kształt miał zostać objawiony przez Boga podczas drogi do Ziemi Obiecanej, kiedy Izraelici przebywali na pustyni. Mojżesz przekazał słowa Stwórcy wskazujące, że z trzonu świecznika ma wychodzić sześć ramion – trzy w lewą i trzy w prawą stronę. Co istotne, na jego szczycie i na ramionach miała znajdować się oliwna lampa, przez co łącznie menora wyposażona jest w siedem lamp.

Siedmioramienny kandelabr stanowi symbol życia i światła, prezentuje on przy tym blask Bożego czuwania nad Izraelskim ludem. Księga Zachariasza wskazuje natomiast, że siedem ramion to symbol oczu Jahwe, które uważnie obserwuje poczynania ludzkości. Liczba ramion może wskazywać również na dni, podczas których Bóg stwarzał świat, a także odnosić się do Siedmiu Darów Ducha Świętego.

Chanukija – rola dziewięcioramiennego świecznika

W menorze chanukowej osiem ramion reprezentuje osiem dni, a dziewiąte pełni funkcję pomocniczą. To uniwersalny symbol wolności religijnej. Chanukija zapalana jest po zmroku podczas Chanuki, czyli Święta Świateł powstałego na bazie wydarzeń przedstawionych w Księgach Machabejskich. Najważniejszą częścią tego historycznego święta jest codzienne zapalanie świateł – pierwszego dnia zapalana jest jedna świeca, drugiego dwie świece i tak aż do ósmego dnia, kiedy płonie wszystkie osiem świec.

Kandelabry to wieloramienne świeczniki – w wielu religiach ich ilość może się różnić, jednak niezmienne pozostaje bogactwo ich symboliki. Możemy je podziwiać między innymi w kaplicach czy kościołach, a także podczas obchodów pewnych świąt.