Badaj się, miej pewność

Z roku na rok nowotwory złośliwe stanowią coraz większy problem zdrowotny, społeczny i ekonomiczny polskiego społeczeństwa. Rosnąca liczba zachorowań na nowotwory wskazuje na skalę problemu z jakim boryka się społeczeństwo XXI wieku. Wraz z wysoką zachorowalnością idzie wysoka umieralność. Jest ona pokłosiem braku zgłaszalności na badania profilaktyczne, które mogą nie tylko wykryć chorobę we wczesnym stadium, ale również dać szansę na całkowite wyleczenie i dalsze normalne życie.

Niestety, w społeczeństwie polskim nadal istnieje pogląd, lepiej się nie badać, bo coś jeszcze wybadają. Ten pogląd jest szczególnie mocno zakorzeniony wśród kobiet, które dodatkowo odkładają swoje zdrowie na później, gdyż na pierwszym miejscu zazwyczaj stawiają dzieci, męża, pracę, obowiązki domowe, itp. Jak ze statystyk wynika, takie działania sprawiają, iż rocznie na samego raka piersi umiera ponad 5 tysięcy kobiet, zaś na raka szyjki macicy ponad 3 tysiące (źródło: raport MZ).

Tych strasznych wyników można by było uniknąć, gdyby wszystkie kobiety wykonywały badania profilaktyczne, takie jak mammografia i cytologia. W obu przypadkach badanie nie trwa długo, dlatego warto poświęcić dosłownie kwadrans by mieć pewność, że jest się zdrowym.

Mammografia jest badaniem obrazowym, polegającym na prześwietleniu obu piersi (każdej z osobna) niewielką dawką promieni RTG. Aparaty mammograficzne są wstanie bez większych problemów wykryć zmiany już 3 milimetrowe. Badanie mammograficzne w ramach populacyjnego programu profilaktycznego każda ubezpieczona kobieta w wieku 50 – 69 lat może wykonać bezpłatnie bez skierowania raz na 2 lata.

Cytologia zaś jest badaniem wykonywanym przez ginekologa lub położną. Badanie polega na pobraniu złuszczających się komórek z kanału i z tarczy szyjki macicy za pomocą specjalnej szczoteczki, a następnie umieszczeniu tych komórek na szkiełku i przebadaniu ich w warunkach laboratoryjnych. Jest to badanie całkowicie bezbolesne, pozwalające na wykrycie zmian w bardzo wczesnym etapie, tj. zanim pojawią się zmiany nowotworowe. Badanie cytologiczne w ramach programu profilaktycznego skierowane jest do kobiet ubezpieczonych w wieku 25 – 59 lat raz na 3 lata.

W obu przypadkach badania profilaktyczne są wykonywane również przed i po przekroczeniu wieku programowego. Badanie cytologiczne dla kobiet nieobjętych programem można wykonać w każdej poradni ginekologiczno-położniczej. Natomiast aby wykonać badanie mammograficzne, należy się udać do lekarza rodzinnego, lekarza specjalisty (np. ginekologa), bądź bezpośrednio do poradni onkologicznej po skierowanie na badanie.

Głównym celem realizacji badań cytologicznych i mammograficznych jest przede wszystkim zmniejszenie umieralności wśród kobiet. W związku z tym idąc za doświadczeniem i przykładem krajów skandynawskich, na mocy ustawy z dnia 1 lipca 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego „ Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych”, w styczniu 2006 r. rozpoczęto realizację profilaktycznych programów pn. „Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi” i „Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy”. Oba programy jako główny cel obrały edukację kobiet w zakresie profilaktyki nowotworowej, a tym samym podniesienie zgłaszalności na badania. Mimo wielu starań od roku 2006 do roku 2014 zgłaszalność w Polsce na badania mammograficzne wzrosła z ok. 23 proc. na 44 proc., zaś na badania cytologiczne – z 12 proc. na 22 proc. Na Podkarpaciu w roku 2014 na badania profilaktyczne zgłaszalność była jeszcze mniejsza, na cytologię zgłosiło się tylko 20,5 proc. kwalifikujących się pań, a na badanie mammograficzne 43 proc. pań. Jest to nadal niewystarczająca zgłaszalność, aby zmniejszyć umieralność wśród kobiet. Aby osiągnąć zamierzony cel, istnieje potrzeba wzrostu zgłaszalności do poziomu minimum 70 proc., by móc mówić o progresie. Prawdziwym marzeniem jest osiągnięcie zgłaszalności rodem z Islandii, gdzie z badań przesiewowych korzysta 100 proc. kobiet, dzięki czemu umieralność na raka spadła aż o 62 proc.

Aby zwiększyć skuteczność działań prozdrowotnych organizowane są różnego rodzaju kampanie ogólnopolskie i regionalne, które mają na celu zwrócenie uwagi na narastający problem nowotworów oraz zachęcenie tak kobiet, jak i mężczyzn do wzięcia udziału w badaniach profilaktycznych.

Z okazji Europejskiego Tygodnia Walki z Rakiem, obchodzonego w dniach 25-31 maja 2015 r., zapraszamy wszystkich mieszkańców do korzystania z badań przesiewowych (cytologia, mammografia, kolonoskopia). Podczas obchodów tego ważnego tygodnia profilaktyki świętujemy również Dzień Matki. W dniu 26 maja (wtorek) dwie placówki medyczne, Centrum Medyczne MEDYK i ZOZ nr 2 w Rzeszowie, postanowiły zorganizować dni otwarte. W ramach akcji w Centrum Medycznym MEDYK przy ulicy Szopena 1 będą wykonywane badania: mammografia programowa (7.30 – 18.00), badanie słuchu, badanie poziomu ciśnienia i poziomu cukru we krwi oraz prowadzona będzie nauka samobadania piersi. Zespół Opieki Zdrowotnej nr 2 w Rzeszowie przy ul. Fredry 9 w godzinach 8.00 – 16.00 będzie wykonywał badania: mammografię programową, spirometrię, badanie słuchu, badanie wzroku OTC, badanie poziomu ciśnienia i poziomu cukru we krwi, będzie wykonywany pomiar BMI, ponadto skorzystać można będzie w tym dniu z porad dietetyka, porad instruktorów Fitness Point oraz z warsztatów samobadania piersi. Wszystkie Panie, które skorzystają w tym dniu z badania mammograficznego, otrzymają upominek.

Apelujemy do wszystkich Pań – drogie Panie, badajcie się! Bądźcie piękne, mądre i przede wszystkim ZDROWE. Program „Badam się, mam pewność” jest dla Was i tylko od Was zależy, czy z niego skorzystacie. Weźcie swoje mamy, babcie, siostry, szwagierki, ciocie, koleżanki oraz przyjaciółki i wykonajcie badania, które Wam i im mogą uratować życie.

Więcej informacji o placówkach realizujących bezpłatne badania profilaktyczne uzyskają państwo na stronie internetowej: www.profilaktyka.rzeszow.pl oraz pod nr. tel. 17 866 62 75 lub 501 674 357.

Populacyjny program wczesnego wykrywania raka piersi/ Populacyjny program profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy finansowany przez ministra zdrowia w ramach Narodowego Programu zwalczania chorób nowotworowych.

• Region