
Najnowsze wyniki projektu naukowego prowadzonego przez Uniwersytet Rzeszowski dostarczyły dowodów, że rosyjska agresja na Ukrainę, obejmująca działania militarne na Morzu Czarnym, jest przyczyną masowego wymierania delfinów i morświnów. W dłuższej perspektywie może to doprowadzić do całkowitego unicestwienia tych wyjątkowych ssaków morskich w tym akwenie.
Zespół badawczy to zoolodzy z Uniwersytetu Rzeszowskiego: dr hab. Ewa Węgrzyn, prof. UR, dr hab. Konrad Leniowski, prof. UR i dr Natalia Tańska oraz naukowcy z Ukrainy: dr Ivan Rusev, mgr Iryna Miedviedieva i dr Aleksander Kagalo. Co zdecydowało o podjęciu badań o wpływie wojny w Ukrainie na delfiny? „Chcieliśmy nagłośnić fakt, że dzikie zwierzęta, w szczególności delfiny, są ofiarami wojny nie mniej niż ludzie. Skala cierpienia zwierząt podczas wojny jest ogromna, ale z kilku powodów fakty te pozostają nieznane. Po pierwsze, los innych istot często jest przyćmiony przez tragedię ludzi. Po drugie, prowadzenie badań naukowych podczas wojny jest niezwykle trudne. I po trzecie, nawet w czasach pokoju monitorowanie śmiertelności niektórych gatunków nie należy do łatwych zadań – czytamy w stronie UR.
Wiele delfinów zginęło w wyniku obrażeń bezpośrednio spowodowanych przez eksplozje. Inne osobniki straciły życie z powodu choroby dekompresyjnej, ponieważ eksplozje mogą powodować gwałtowne wynurzenie waleni na powierzchnię. Kolejnym dużym problemem są sonary używane przez okręty wojenne, które niszczą część mózgu delfina, nazywaną melonem. Odpowiada ona za nawigację i polowanie. Bez tego delfiny nie mogą przeżyć. Wcześniejsze badania nad wpływem morskich manewrów wojskowych na walenie wykazały, że ekspozycja na sygnały sonaru prowadzi do dużego deficytu energetycznego tych zwierząt. Niestety, utrata energii powyżej 40 proc. stanowi śmiertelne zagrożenie dla delfinów i może być skutkiem zaledwie dziesięciu dni głodówki. Udokumentowano, że sygnały sonaru mogą zakłócać zachowanie waleni na odległość do 90 mil morskich, co sugeruje, że rozległe i duże operacje wojskowe podczas wojny mogą pozostawić niewiele miejsc bez zakłóceń dla delfinów i morświnów żyjących w Morzu Czarnym.
Wszystkie trzy gatunki ssaków morskich zamieszkujące Morze Czarne – morświn, delfin butlonosy i delfin zwyczajny- są umieszczone na Czerwonej Liście IUCN zagrożonych gatunków. Jeden z trzech podgatunków morświna, czyli morświn czarnomorski, jest ograniczony występowaniem do Morza Marmara i Morza Czarnego. W 2019 r. populacja morświna czarnomorskiego została oszacowana na zaledwie 90 970 osobników. Zatem może ona wkrótce stanąć w obliczu wyginięcia.
am


