W wielu sanktuariach maryjnych na Podkarpaciu odbywały się w przeszłości tłumne odpusty. Jedne z największych – w Leżajsku. Tam właśnie we wrześniu 1909 roku doszło do niezwykłego zdarzenia, które obnażyło niegodziwość ludzką…
Autor pamiętnika włościanina wydanego w 1912 roku – wójt Dzikowa Jan Słomka odnotował, że na przełomie XIX i XX stulecia: „Gromadziły się w Leżajsku na odpustach ogromne rzesze narodu z Galicji i Królestwa Polskiego. Pątnicy brali udział w nabożeństwach, słuchali kazań, które odbywały się „pod gołem niebem”, i przystępowali do spowiedzi i komunii św. Dawali też ofiary na msze św., a szczególnie drobne ofiary do skarbonek kościelnych i jałmużnę dziadom”. Autor wspomnianego pamiętnika zauważył, że skarbonka „przed świętym Franciszkiem” o objętości może 1/2 korca bywała całkiem wypełniana drobną monetą, a pieniążki, nie mogąc się pomieścić we wnętrzu, wysypywały się z niej. W czasie tych odpustów znalezienie miejsca na nocleg bywało bardzo utrudnione, toteż „wielka liczba pątników przepędzała noc w zbitej masie na korytarzach klasztornych, a inni nocowali po domach mieszczańskich, na strychach, gdzie nawet słomy nie było i płacili za nocleg 5-10 centów”.
8 września 1909 r. – w dniu jednego z odpustów – w dzień Narodzenia Najświętszej Maryi Panny doszło w Leżajsku do poruszającego zdarzenia.
Jak to zwykle na odpusty ciągnęły wtedy całe rzesze pielgrzymów, ale i żebraków liczących na trochę zarobku. Obsiedli oni wszelkie ścieżki prowadzące do kościoła i odsłaniali swoje ułomności, aby ich widokiem wzbudzić litość przechodniów. Do czapek i glinianych misek padały obficie miedziaki, ludność wiejska jest bowiem litościwa zwłaszcza w miejscach odpustowych.
Pomiędzy pielgrzymami znalazła się pewna mieszkanka Leżajska. Od pewnego czasu zwracała uwagę na jednego z chłopców. Był on okaleczony w straszliwy sposób. Miał bowiem połamane ręce i nogi, przetrącony kręgosłup a nawet… obcięty język. Kiedy mieszczanka rzuciła chłopcu pieniążka ten przypatrzył się jej uważnie, zaczął coś bełkotać, a kiedy kobieta chciała odejść ten kurczowo złapał ją za spódnicę tak jakby chciał, aby pani przypatrzyła się mu dokładnie. Tak też uczyniła. Jakież było jej zdziwienie, kiedy rozpoznała w chłopcu swojego… siostrzeńca, który zaginął przed dwoma laty. Chłopiec rozpoznawszy ciotkę uczepił się jej i znakami dał kobiecie do zrozumienia, aby wezwała pomoc.
Pątniczka leżajska wezwała miejscową żandarmerię. Wkrótce policjanci natrafili na ślad starszego mężczyzny. Okazało się, że ów niegodziwiec kręcił się w pobliżu podcieni klasztornych „nadzorując” uważnie nie tylko wspomnianego chłopca ale i innych „swoich” żebraków. Co jakiś czas podchodził do nich i jakby nigdy nic opróżniał czapki lub miski z uzbieranych przez biedne, nieszczęsne kaleki monet. Mężczyznę aresztowano na oczach setek pielgrzymów. Kiedy chciano jegomościa przewieźć na miejscowy posterunek, policja z trudem musiała chronić bandytę przed linczem rozwścieczonych ludzi.
„Fabryka kalek”
Po przesłuchaniu okazało się, że mężczyzna porwał zaginionego przed dwoma laty chłopca, okaleczył okrutnie i dołączył do szajki żebraków swojej „fabryki kalek” – jak określiła jego poczynania jedna z ówczesnych krakowskich gazet. Szajka jeździła na odpusty do okolicznych kościołów, parając się niegodziwym procederem wyłudzania pieniędzy.
W tym samym dniu, po zakrojonych na szeroką skalę obserwacjach i opierając się na zeznaniach dodatkowych świadków znaleziono podobną, drugą ofiarę „odpustowego dziada” – chłopca, który żebrał na polecenie swojego podłego chlebodawcy.
Klasztor pozostał pod obserwacją policji, której udało się na pewien czas ukrócić niegodziwy proceder wyłudzania pieniędzy od pątników…
Arkadiusz Bednarczyk
Jak okrutny dziad odpustowy wpadł w Leżajsku added by Redaktorka on
View all posts by Redaktorka →