Gruźlica może zaatakować każdy narząd wewnętrzny

Źródłem zarażeń jest chory wydalający prątki podczas oddychania, mówienia, kaszlu.

Najczęściej gruźlicę kojarzymy z chorobą płuc. Jej pozapłucna odmiana może mieć charakter rozsiany, obejmując wiele narządów, lub też ograniczać się do jednego organu. Najczęściej dotyczy opłucnej, następnie układu moczowo-płciowego, węzłów chłonnych obwodowych, kości i stawów. Rzadziej występuje gruźlica osierdzia, ośrodkowego układu nerwowego, krtani, otrzewnej i narządów jamy brzusznej.

– Bakterie namnażają się w płucach, znajdując w tym organie najlepsze warunki dla swego rozwoju, bowiem płuca są dobrze unaczynione i doskonale wentylowane. Stamtąd prątki mogą przedostać się razem z krwią do całego organizmu. Gruźlica u różnych ludzi rozwija się i przebiega w sposób niejednakowy, dając różne odmiany kliniczne – mówi dr Elwira Nykiel-Nalepa, lekarz chorób wewnętrznych, specjalista chorób płuc z Podkarpackiego Centrum Gruźlicy i Chorób Płuc w Rzeszowie.

– Gruźlica jest chorobą wywołaną przez prątki kwasooporne z grupy Mycobacterium tuberculosis complex. Mieszczą się one w drobnych kropelkach plwociny, które wysychają w powietrzu, tworząc tzw. jądra kropelek o średnicy 1-5 ug. Znajdują się w nich 2 lub 3 prątki, które mogą być inhalowane aż do pęcherzyków płucnych.

Nie każdy ulega zakażeniu
Zakażenie prątkiem gruźlicy jest powszechne, ale u większości osób odporność immunologiczna jest na tyle skuteczna, że przebiega ono bezobjawowo. Prątki pozostają jednak w gruzełkach w wielu narządach i w niekorzystnych warunkach może dojść do ich reaktywacji. Odczyny obronne w gruźlicy zależą od prawidłowo funkcjonującego układu odpornościowego. – U dzieci, u których układ immunologiczny nie jest w pełni dojrzały, ryzyko choroby po zakażeniu jest większe – ostrzega doktor Nalepa.

– Dotyczy to również przypadków współistnienia innych chorób, które upośledzają funkcje układu chłonnego, a więc nowotworów, w tym szczególnie układu chłonnego. Większe ryzyko dotyczy również osób z chorobami przewodu pokarmowego, prowadzącymi do niedożywienia, jak również z niewydolnością nerek i niewyrównaną cukrzycą.

Objawy choroby
Mogą występować objawy ogólne niezwiązane z zajęciem poszczególnych narządów; zależy to od wieku chorego, jego odporności, umiejscowienia i rozległości choroby oraz stopnia jej ciężkości. Niekiedy występują objawy naśladujące inne choroby nazwane “maskami Sokołowskiego” – “rzekomobłonicza”, “rzekomosercowa”, “rzekomożołądkowa”, “rzekomogrypowa”. Objawy ogólnoustrojowe występują niezależnie od umiejscowienia zmian, są to stany pod i gorączkowe, utrata apetytu i spadek ciężaru ciała, poty nocne, złe samopoczucie, postępujące osłabienie. W gruźlicy płuc dołącza kaszel, często z odkrztuszaniem, krwioplucie, rzadziej duszność czy bóle w klatce piersiowej.

Anna Moraniec

• Zdrowie i Uroda