Jak bezpiecznie się spisać?

1 kwietnia ruszył Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Jest obowiązkowy i pierwotnie miał potrwać do 30 czerwca, jednak ze względu na pandemię koronawirusa zakończy się on dopiero 30 września. W ostatnich dniach pojawiło się wiele niepokojących sygnałów, alarmujących o możliwości wykorzystania go przez przestępców do oszukania obywateli. Jak zatem się ich ustrzec i na co powinniśmy zwrócić szczególną uwagę, by bezpiecznie przejść przez cały proces spisywania się?

Narodowy Spis Powszechny jest przeprowadzany od 1 kwietnia do 30 września. Dzięki niemu uda się dostarczyć najbardziej szczegółowe informacje o liczbie ludności, jej terytorialnym rozmieszczeniu, strukturze ekonomicznej oraz demograficzno-społecznej. Spis odbywa się co 10 lat i jest obowiązkowy.
Pierwszą formą jest samospis internetowy poprzez stronę www.spis.gov.pl. Respondenci, którzy nie będą mogli samodzielnie spisać się poprzez formularz internetowy lub telefoniczne na infolinii spisowej, zostaną spisani telefonicznie przez rachmistrzów, którzy rozpoczną pracę 4 maja br. Kolejnym sposobem na spisanie się jest wizyta w urzędzie gminy lub miasta, gdzie będą na nas czekały specjalne stanowiska. O tym, czy będziemy mogli skorzystać z tego sposobu zadecydują poszczególne samorządy. Z uwagi na epidemię zrezygnowano do odwołania z wywiadu bezpośredniego, czyli wizyty rachmistrza w domu.

Na co trzeba uważać

Każda tego typu inicjatywa może być pokusą dla oszustów, którzy podszywający się pod rachmistrzów, będą od nas chcieli wyłudzić dane. Na co szczególnie musimy uważać?
Jedną z metod oszustwa mogą być fałszywe strony spisowe, podszywające się pod GUS-owską ankietę. Należy więc uważać na odnośniki otrzymane z podejrzanych źródeł, które są udostępniane mailowo, SMS-owo oraz poprzez komunikatory.
Druga metoda to wyłudzanie danych osobowych przez telefon. Oszuści mogą podszywać się pod rachmistrzów i oprócz standardowych informacji, prosić o dane dodatkowe np. wysokość zarobków, numer konta bankowego itp. Niewykluczone, że przestępcy będą prosić o zainstalowanie aplikacji na telefonie. Nie róbmy tego pod żadnym pozorem! – Każdy uczestnik spisu może sprawdzić tożsamość swojego rozmówcy. Wystarczy poprosić o jego imię, nazwisko i numer legitymacji. Możemy je sprawdzić na stronie spisu w zakładce „Sprawdź rachmistrza” lub dzwoniąc na infolinię spisową na numer 22-279-99-99. Warto to zrobić, zanim odpowiemy na pytania. Dlatego, gdy otrzymamy telefon, weźmy potrzebne do weryfikacji dane od naszego rozmówcy i umówmy się z nim na inny termin. Wcześniej sprawdźmy, czy rzeczywiście jest tym, za kogo się podaje. Możemy również sami zadzwonić na infolinię i umówić się na konkretny dzień na rozmowę – wyjaśnia na łamach „Faktu” Bartłomiej Drozd, ekspert serwisu ChronPESEL.pl,
Niewykluczone, że oszuści będą starali się zmanipulować przede wszystkim starsze osoby. Pomimo wypełnienia ankiety, będą wmawiać im, że np. brakuje danych i trzeba je uzupełnić.
W przypadku, gdy z czasem rachmistrzowie będą mogli odwiedzać nas w domu, trzeba będzie uważać, kogo do niego wpuszczamy. Może bowiem w nim pojawić się fałszywy rachmistrz bez legitymacji lub z podrobionym dokumentem. To również warto uważnie sprawdzić. Ponadto niektórzy oszuści mogą zostawiać także w skrzynkach fałszywe ulotki. – Warto pamiętać, że bezpośredni kontakt i wizyta w naszym mieszkaniu może spowodować pojawienie się oszustów, którzy podszywając się pod rachmistrza, będą chcieli okradać seniorów z oszczędności ich życia. Pamiętajmy, że w spisie nie ma pytań dotyczących zarobków, dochodów, zgromadzonych oszczędności i nazwy banku, w którym przechowujemy pieniądze
– ostrzega policja.

Niewłaściwe pytanie

Odchodząc od tematu oszustw, sporo kontrowersji wzbudza kwestia obowiązku spisania się z osobami, z którymi mieszkamy (podajemy wówczas ich numer PESEL – przyp. red.). O ile, mieszkając z rodziną, nie jest to duży problem, tak w przypadku mieszkania z osobą obcą np. współlokatorem w wynajmowanym mieszkaniu – już tak. Wówczas mamy obowiązek spisania się wspólnie i … udostępnienia sobie wzajemnie PESEL-u. Pytanie brzmi: czy nie narusza to naszej prywatności? Rzecznik Praw Obywatelskich już zwrócił się do GUS o zaproponowanie alternatywnego sposobu spisu w tym obszarze. Do sprawy wrócimy.

Kamil Lech

Spisem objęte są:
– osoby fizyczne stale zamieszkałe i czasowo przebywające
w mieszkaniach, budynkach i innych zamieszkanych pomieszczeniach niebędących mieszkaniami, osoby fizyczne niemające miejsca zamieszkania

– mieszkania, budynki, obiekty zbiorowego zakwaterowania oraz zamieszkane pomieszczenia niebędące mieszkaniami.

• Kraj i Świat
• Polecane