Jakie są największe zdrowotne grzechy Polaków?

Miniony rok odbił się niekorzystnie na zdrowiu Polaków, a w kwestii profilaktyki i zdrowego stylu życia mamy wiele do zrobienia, jeśli chcemy żyć dłużej – takie przynajmniej wnioski można wyciągnąć na podstawie wyników Narodowego Testu Zdrowia Polaków 2021, w którym udział wzięło już blisko 350 tys. osób.

Indeks Zdrowia to stworzony na potrzeby NTZP współczynnik, który pokazuje w skali od 0 do 100 proc., w jakim stopniu odpowiedzi badanego na zadane pytania i deklarowane w nich działania dotyczące profilaktyki chorób oraz zdrowego stylu życia pokrywają się z zaleceniami ekspertów. NTZP2021 pokazał, że średni Indeks Zdrowia wynosi obecnie zaledwie 54,7 proc., czyli aż o 7,2 mniej niż w 2020 r., co oznacza, że pandemia negatywnie wpłynęła na codzienną realizację zdrowotnych zaleceń ekspertów.

Kobiety lepiej dbają o swoje zdrowie

– Indeks Zdrowia w przedziale 76 – 100 proc. uzyskało 5 proc. kobiet i znacznie mniej, bo tylko 3 proc. mężczyzn. Jednak nie ma w tym wiele powodów do dumy, bowiem niepokojący jest fakt, że kobiet dbających o swoje zdrowie bardzo dobrze w 2021 r. jest aż o 11 pkt proc. mniej niż przed rokiem. Dla mężczyzn spadek ten jest także znaczny i wynosi 7 pkt.. proc.

Dieta poprawiła się, ale nieznacznie

Odpowiednia dieta to podstawa zdrowego stylu życia, dlatego światełkiem w tunelu jest wiadomość, że w porównaniu do ubiegłego roku jemy nieco więcej warzyw (codziennie sięga po nie 34 proc. Polaków – 4 pkt proc. więcej niż w 2020 r.) i owoców (codziennie sięga po nie 37 proc. Polaków – 3 pkt proc. więcej niż w 2020 r.), ograniczyliśmy spożycie mięsa i fast-foodów (2 pkt proc. mniej niż w 2020 r.) czy pijemy mniej napojów słodzonych (3 pkt proc. mniej niż w 2020).

Nadal wierzymy w skuteczność suplementów diety

Spożycie suplementów wzrosło w 2021 r. w stosunku do 2020 r. aż o 7 pkt proc., podobnie jak częstotliwość ich spożycia – codzienne deklaruje już co czwarty Polak (25 proc. względem 17 proc. w 2020 r.). Wśród suplementów Polacy najczęściej przyjmują preparaty wielowitaminowe. Na zwiększone spożycie suplementów z pewnością wpłynęła chęć wspierania odporności w czasie pandemii, by skuteczniej chronić się przed infekcjami, jednak zaskakuje fakt, że wzrost odsetka Polaków sięgających po suplementy znacznie przewyższa wzrost odsetka osób sięgających codziennie po warzywa czy owoce.

Mniej osób pije i pali, ale…

Zaledwie 19 proc. Polaków deklaruje całkowitą abstynencję (o 8 pkt proc. więcej niż w 2020 r.). Odsetek kobiet pijących alkohol wynosi aż 76 proc., natomiast mężczyzn aż 87 proc. Co więcej, codziennie po alkohol sięga aż co dziesiąty dorosły Polak! Mężczyzn pijących go codziennie jest 15 proc. – tak samo jak w roku poprzednim, o 1 pkt proc. wzrósł natomiast odsetek kobiet pijących alkohol każdego dnia i obecnie wynosi 5 proc. Odsetek czynnych palaczy wszystkich wyrobów tytoniowych wynosi 27 proc. – to o 5 pkt proc. mniej niż w 2020 r.. Obecnie 19 proc. Polaków zalicza się do nałogowych palaczy, a 8 proc. po wyroby tytoniowe sięga okazjonalnie.

Psychika siada, szczególnie młodym

Większość kobiet (59 proc.), i mężczyzn (70 proc.) ocenia swój stan zdrowia psychicznego jako bardzo dobry i dobry, jednak w porównaniu do roku 2020 grupa tych osób zmniejszyła się o 2 pkt. proc. Alarmująco wygląda fakt, że aż 26 proc. 18-24-latków – czyli co czwarta osoba w tym wieku – ocenia swój stan zdrowia psychicznego jako zły lub bardzo zły – to aż o 6 pkt proc. więcej niż w roku poprzednim.

Chcieliśmy się szczepić przeciw grypie, ale nie było szczepionek

W minionym sezonie 2020/2021 przeciw grypie zaszczepiło się 11 proc. respondentów. Natomiast z powodu znacznie podwyższonego zainteresowania szczepieniami przeciw grypie w czasie pandemii i jednoczesnemu ograniczeniu dostępności szczepionki, mimo chęci ze szczepienia przeciw grypie nie skorzystało aż 13 proc. respondentów.

Ruszamy się więcej niż rok temu

Obostrzenia obejmujące zamknięcie obiektów sportowych i rekreacyjnych ograniczyły Polakom możliwość uprawiania sportu. Jednak w porównaniu do 2020 r., w 2021 r. można zaobserwować korzystne zmiany w naszej aktywności fizycznej. Liczba osób spacerujących od 1 do 2 godzin wzrosła o 2 pkt proc., a spacerujących między 30, a 60 min – o 3 pkt proc. Co więcej, co czwarta osoba dorosła tygodniowo przeznacza na aktywność fizyczną co najmniej 2 godziny (26 proc.), natomiast 15 proc. przeznacza na nią 1 – 1,5 godziny. W porównaniu z 2020 r. oznacza to wzrost o 2 pkt proc. w każdej z tych grup. Mimo że aż 47 proc. Polaków nie uprawia żadnego sportu, w porównaniu do 2020 jest to o 3 pkt proc. mniej.

Rzadziej wykonujemy badania profilaktyczne i przesiewowe

W przeciągu ostatniego roku tylko 39 proc. Polaków zbadało stężenie cholesterolu, 39 proc. wykonało badanie ogólne moczu (3 pkt. proc. mniej niż w 2020 r.), 49 proc. sprawdziło poziom cukru w krwi (1 pkt proc. mniej niż w 2020), 53 proc. wykonało morfologię krwi (3 pkt proc. mniej niż w 2020 r.). Mammografię w przeciągu dwóch ostatnich lat wykonało 36 proc. kobiet w wieku 45-54 lat i 63 proc. (o 5 pkt proc. mniej niż w 2020 r.) kobiet w wieku 55 – 64 lat. Badanie gruczołu krokowego per rectum w ciągu mniej niż ostatnich 12 miesięcy zrobiło 23 proc. mężczyzn w wieku 55 – 64 lat, 37 proc. (3 pkt proc. mniej niż w 2020 r.) w grupie 65+. Badanie PSA, które ułatwia wczesne wykrycie raka prostaty, w ciągu mniej niż ostatnich 12 miesięcy zrobiło 36 proc. mężczyzn w wieku 55 – 64 lat, 50 proc. (o 2 pkt. proc. mniej niż w 2020 r.) w grupie 65+.

Wielu z nas choruje przewlekle

47 proc. Polaków ma długotrwałe problemy zdrowotne, a liczba osób z długotrwałymi problemami zdrowotnymi rośnie wraz z wiekiem. Co czwarty Polak ma zdiagnozowane nadciśnienie tętnicze, co piąty alergię lub astmę, co dziesiąty depresję, a co czternasty cukrzycę. Na choroby stawów cierpi 16 proc., na choroby serca 10 proc., na choroby neurologiczne 9 proc., na nowotwory 4 proc., a na POChP 2 proc. ankietowanych. Odsetek osób z chorobami serca, alergią lub astmą, depresją, chorobą nowotworową wzrósł o 1 pkt. proc. w stosunku do 2020 r. dla każdej z tych grup. U 13 proc. respondentów zdiagnozowano COVID-19.

Znacznie rzadziej chodzimy do lekarzy

36 proc. Polaków – o 17 pkt proc. mniej niż wskazano w NTZP2020 – skorzystało z wizyty u lekarza pierwszego kontaktu w przeciągu ostatniego pół roku. W okresie 6 – 12 miesięcy temu u lekarza POZ po raz ostatni było natomiast 20 proc. respondentów. U lekarza specjalisty do pół roku temu było z wizytą 40 proc. ankietowanych (o 4 pkt proc. mniej niż wynik w NTZP2020) , a 16 proc. w przeciągu ostatnich 6-12 miesięcy. Zaledwie 34 proc. Polaków było z wizytą u dentysty w przeciągu ostatniego pół roku (3 pkt proc. mniej niż w 2020 r.), a 16 proc. (o 4 pkt proc. mniej niż wskazywał NTZP2020) osób sprawdziło stan swojego wzroku w przeciągu ostatniego pół roku, 18 proc. (3 pkt proc. mniej niż wskazywał NTZP2020) 6 – 12 miesięcy temu.

Telemedycyna górą

Wielu Polaków w czasie pandemii zaczęło korzystać z usług telemedycznych. 16 proc. respondentów wielokrotnie odbyło wizytę telemedyczną w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a 33 proc. zrobiło to przynajmniej raz. Wśród osób, które skorzystały z takich wizyt, 85 proc. deklaruje, że taki rodzaj kontaktu z lekarzem spełnił ich oczekiwania (choć w różnym stopniu). Natomiast 15 proc. zadeklarowało, że wizyta telemedyczna nie spełniła ich oczekiwań.

Istotne jest wykluczenie finansowe

Z wizyty u lekarza chociaż raz w życiu z powodów finansowych zrezygnował co piąty Polak, a co czwarty nie był z tego powodu u dentysty. Aż 13 proc. Polaków (2 pkt proc. mniej niż w 2020 r.) zrezygnowało z zakupu leku na receptę, a 9 proc. z zakupu sprzętu medycznego z powodów finansowych.
am

• Polecane
• Zdrowie i Uroda