Nie miej tego gdzieś! Zrób kolonoskopię

Raka jelita grubego można łatwo zdiagnozować i zapobiec jego rozwojowi we wczesnej fazie choroby. Niestety często jest wykrywany dopiero w stadium zaawansowanym, bo nawet przez 10 lat może rozwijać się bez żadnych objawów. Polacy idą do lekarza dopiero, kiedy czują, że coś im poważnie dolega, a i wtedy zwlekają nawet do pół roku. – Musimy zacząć się badać, bo wczesne wykrycie raka jelita grubego to niemal stuprocentowa możliwość wyleczenia go – mówi Iga Rawicka, wiceprezes Fundacji EuropaColon Polska, organizator kampanii „Nie miej tego gdzieś. Wszystko na temat raka jelita grubego”.

Na raka jelita grubego każdego dnia umierają w Polsce 33 osoby (z powodu pandemii ta liczba może wzrosnąć). Tylko na Podkarpaciu w 2018 roku zachorowało 629 mężczyzn, z których 361 zmarło i 446 kobiet, z których 226 zmarło, czyli ponad 50 proc. Dlaczego? Przede wszystkim dlatego, że zbyt późno nowotwór został wykryty. Mimo że rak jelita grubego jest trzecim najczęściej występującym nowotworem wśród mężczyzn i drugim wśród kobiet, to dla większości Polaków wciąż jest tematem tabu.
– Nie czujemy się komfortowo rozmawiając o biegunkach, zaparciach, krwawieniu z odbytu, bólach brzucha, osłabieniu czy zmęczeniu. Ale musimy pokonać wstyd, bo to on nas zabija – mówi Iga Rawicka.
Kampania rusza nieprzypadkowo – w marcu, bo jest to miesiąc, który Parlament Europejski w 2008 roku ustanowił „Miesiącem Świadomości Raka Jelita Grubego”. Jej celem jest podniesienie świadomości Polaków dotyczącej diagnozowania i leczenia tej choroby, a także czynników ryzyka, z których najważniejsze wiążą się ze stylem życia: zdrową dietą i aktywnością fizyczną, nadużywaniem alkoholu i paleniem papierosów.

Kolonoskopia? Może później…

Żeby rozpoznać raka jelita grubego wystarczy jedno badanie, jakim jest kolonoskopia. Niestety Polacy boją się tego badania. Polskie statystyki funkcjonującego od 2000 r. bezpłatnego, finansowanego przez Ministerstwo Zdrowia programu przesiewowej kolonoskopii w kierunku raka jelita grubego są złe. Na badania zgłasza się tylko 17 proc. uprawnionych, czyli po 55. roku życia. Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele. Najważniejsze z nich, to wciąż jeszcze niewystarczająca świadomość i poziom edukacji społeczeństwa. Wiele osób nadal sądzi, że skoro nie ma objawów, nie ma potrzeby, żeby się badać. Tymczasem badania profilaktyczne powinno się wykonywać zanim jakiekolwiek objawy się pojawią. Bo polipy, z których najczęściej powstaje rak, a także sam rak we wczesnym stadium, przez wiele lat przebiegają bezobjawowo. Część boi się bólu lub uważa, że badanie jest krępujące. Eksperci podkreślają, że opinie te od dawna już mają charakter mitów, bo większość badanych może skorzystać ze znieczulenia, a personel medyczny jest wyszkolony tak, by zminimalizować nieprzyjemne wrażenia pacjentów. Inną metodą diagnostyczną lepiej akceptowaną jest nieinwazyjne badanie na krew utajoną w kale (tzw. test FIT). Pozytywny wynik tego badania musi być jednak potwierdzony dodatkowo przez kolonoskopię.

Wczesne wykrycie to szansa na wyleczenie!

-Niemal każdy rak jelita grubego był kiedyś małym polipem. Taki polip nie daje o sobie znać. Podczas profilaktycznej kolonoskopii może on jednak zostać znaleziony, a co więcej – usunięty. Możemy więc w łatwy sposób zapobiec rozwojowi raka – mówi dr hab. n. med. Barbara Radecka z Centrum Onkologii. I dodaje, że spośród pacjentów, u których rozpoznaje się chorobę we wczesnym stadium i stosuje radykalne leczenie, pięć lat przeżywa 80-90 procent. Natomiast spośród osób, u których rozpoznajemy raka z przerzutami, tylko 10 do 20 procent. To ogromna różnica!
Wszystkie te informacje – przydatne zarówno dla pacjentów, ich bliskich i opiekunów, jak i osób, które chcą zadbać o swoje zdrowie, będą sukcesywnie publikowane na stronie kampanii. W jej ramach zaplanowano też otwarte dla wszystkich zainteresowanych spotkania online z ekspertami na profilach społecznościowych Fundacji EuropaColon Polska. Kampania ma potrwać do końca 2021 roku, a jej główne odsłony zaplanowane są na marzec oraz wrzesień.
Więcej informacji o kampanii znajduje się na stronie: niemiejtegogdzies.pl.

Anna Moraniec

• Zdrowie i Uroda