DKF „Klaps” przy WDK w Rzeszowie zaproponował podczas ostatniego poniedziałkowego wieczoru film Wojciecha Marczewskiego „Dreszcze” z 1981 roku. „Dreszcze” w poprzednim systemie do kin weszły na krótko, by z powodów politycznych szybko trafić na półki.
Wybitny reżyser opowiada szczerze o swoim dzieciństwie, które przypadło na mroczne lata stalinizmu. Ojciec bohatera, były żołnierz podziemia, mimo ujawnienia się, trafia do więzienia; z programu „wylatuje” Mickiewicz; młody bohater pod namową atrakcyjnej druhny wyjeżdża na obóz czerwonego harcerstwa, gdzie zostaje skutecznie poddany indoktrynacji. Nowa komunistyczna religia wypiera tradycyjne wychowanie, świeccy bogowie zastępują prawdziwego. Wielkie wrażenia robi scena, gdy przerobiony chłopiec wypiera się ojca, który po październikowej odwilży wychodzi na wolność.
Po seansie padło pytanie, czy film jest nadal aktualny. W pytaniu pobrzmiewała sugestia, że tak. Cóż można zrobić z takim uwspółcześnianiem na siłę filmu o komunizmie? Tylko uśmiechnąć się, bo przecież nie żyjemy w państwie totalitarnym. I tak też zrobiłem, choć po czasie uświadomiłem sobie, że owszem, „Dreszcze” mogą przydać się i dzisiaj. Bo w sugestywny sposób opowiadają o ideologicznym uwiedzeniu młodego człowieka przez fanatycznie wierzącą w Stalina kobietę. Termin „uwiedzenia komunizmem” czy inną totalitarną ideologią jest bardzo przydatny w opisywaniu określonych zjawisk psychospołecznych. Gdy za cenę wyzbycia się autentycznej tożsamości i psychicznej autodestrukcji, na zasadzie ślepego posłuszeństwa, człowiek, szczególnie młody, bo on zawsze stoi na celowniku ideologów, nabiera fałszywego przekonania o poczuciu swojego wybraństwa i swojej nieomylności. Nie jest to żadna wymyślona socjologiczna konstrukcja. Wielu słynnych polskich pisarzy po tym, jak w latach 50. ub. wieku zaangażowało się w budowę komunizmu w Polsce, miało moralnego kaca. Jeden z nich – Tadeusz Borowski – popełnił nawet samobójstwo. Tak, „Dreszcze” są aktualne. Ale nie w taki sposób, jakby życzyli sobie różni postępowcy…
Redaktor Piotr Samolewicz
O ideologicznym uwiedzeniu added by Redaktor on
View all posts by Redaktor →
14 Responses to "O ideologicznym uwiedzeniu"