Obywatele muszą patrzeć władzy na ręce i rozliczać ją z działań

– Bez znajomości swoich praw nie jesteśmy w stanie skutecznie ich bronić, dlatego warto znać Konstytucję – przekonywał podczas spotkania w Rzeszowie w ramach inicjatywy „Tour de Konstytucja” były rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar, sędzia Igor Tuleya i Danuta Przywara, prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

To tylko kilkoro znamienitych gości, którzy w środowe popołudnie odwiedzili Rzeszów w ramach inicjatywy „Tour de Konstytucja”. To wydarzenie ogólnopolskie pod patronatem rzecznika praw obywatelskich dr. hab. Adama Bodnara, organizowane przez Kongres Ruchów Obywatelskich oraz prawie 10 ogólnopolskich fundacji i stowarzyszeń. Jego celem jest popularyzacja zapisów Konstytucji i praktyki ustrojowej wytworzonej przez ponad 20 lat obowiązywania obecnej ustawy zasadniczej. Do Rzeszowa w ramach „Tour de Konstytucja przyjechali także m.in.: prof. Ewa Łętowska, sędzia Waldemar Żurek oraz sędzia Paweł Juszczyszyn. Udział w spotkaniu wzięli także podkarpaccy prawnicy, sędziowie i prokuratorzy.

Prawa obywateli

Spotkanie podzielone było na dwa panele. Zaproszeni goście mówili przede wszystkim o prawach obywateli, jakie gwarantuje Konstytucja w kontekście obecnych wydarzeń, i tych, jakie miały miejsce w Polsce na przestrzeni ostatnich miesięcy. Szeroko komentowali incydenty z udziałem policji, jakie miały miejsce podczas zgromadzeń po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zakazu aborcji. Mówili o łamaniu podstawowych praw obywatelskich, zastraszaniu i niezgodnym z prawem przetrzymywaniu w komendach i karaniu uczestników tych wydarzeń.
Komentowali atak PiS na wolne i niezawisłe sądy i sędziów, i prokuratorów, którzy orzekając niezgodnie z wolą partii rządzącej, są zdegradowani, przenoszeni do innych, często oddalonych o setki kilometrów od miejsca zamieszkania jednostek lub odsunięci od orzekania.
Odnieśli się także do „Lex anty-TVN” i ataku partii rządzącej na wolne i niezależne media oraz procedowania nowelizacji Ustawy o radiofonii i telewizji w kontekście przegranego przez partię rządzącą głosowania w Sejmie oraz zarządzonej później przez marszałkinię Elżbietę Witek reasumpcji tego głosowania. – Wydaje się, że pewne działania państwa skierowane przeciwko obywatelom, jak się na nie patrzy odrębnie, wyglądają niepozornie i niegroźnie, ale jeśli spojrzymy na nie całościowo, wówczas widać, że jest to realne zagrożenie dla podstawowych praw obywatelskich zapisanych w Konstytucji – komentował sędzia Igor Tuleya.

Zobowiązani reagować

Były rpo Adam Bodnar podkreślił, że władzy trzeba nie tylko patrzeć na ręce, ale także rozliczać ją z działań oraz łamania prawa. – Na takie zachowania powinniśmy, a nawet jesteśmy zobowiązani reagować – mówił. – Ale aby robić to skutecznie trzeba znać swoje prawa i prawa władzy wobec obywateli – mówiła Danuta Przywara, prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. To m.in. po to powstała inicjatywa „Tour de Konstytucja”. Zaangażowane w nią osoby, w tym: prawnicy, sędziowie, konstytucjonaliści, socjologowie, działacze organizacji pozarządowych i osoby walczące o prawa człowieka od ponad dwóch miesięcy jeżdżą po Polsce i mówią o podstawowych prawach, jakie gwarantuje obywatelom polska Konstytucja.- Żeby bronić swoich praw i wolności trzeba przede wszystkim je znać i wiedzieć, o co można się upominać, jakiego typu roszczenia kierować pod adresem władzy, a kiedy tej władzy powinniśmy powiedzieć „stop” – podkreśliła Przywara.
Zaapelowała też do uczestników spotkania, aby bronili prawa i zapisów Konstytucji. – Konstytucja nie ma innych obrońców poza nami, i od tego, jak będziemy traktować jej zapisy, będzie w znacznym stopniu zależało to, na ile poważnie będzie traktowała te zapisy władza – mówiła prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Martyna Sokołowska

• Kraj i Świat
• Polecane