Oddanie szpiku jest darem A?ycia

KilkadziesiA�t mA�odych osA?b z regionu zostaA�o dawcami szpiku dla konkretnych osA?b z Polski, Rosji, Izraela, USA, Niemiec, WA�giera��

– Po pobraniu szpiku miaA�am cudowne samopoczucie, choA� samo pobranie trwaA�o trochA� dA�ugo. Jednak taki dyskomfort w porA?wnaniu do cierpienia i bA?lu, ktA?ry przechodzi osoba chora na biaA�aczkA� to a�zpryszcza�? – mA?wi Monika Dziewit z Mogielnicy, ktA?ra szpik oddaA�a dla 42-letniego WA�gra, ktA?ry okazaA� siA� mA�odszy niA? jej ojciec.

Od momentu rejestracji do zostania dawcA� mija z reguA�y kilka lat. Inaczej byA�o w przypadku ks. PawA�a Czerwonki. – ZarejestrowaA�em siA� 1 czerwca 2017 r. podczas akcji promujA�cej dawstwo przy okazji Dnia Dziecka. DokA�adnie 3 miesiA�ce od rejestracji dostaA�em telefon z Fundacji DKMS – opowiada ks. PaweA�. – Bardzo siA� ucieszyA�em, A?e mogA� mieA� zaszczyt bycia dawcA�. Nie byA�o chwili wahania: byA� czy odmA?wiA�? Od razu byA�o – byA�. Pobranie odbyA�o siA� pod koniec wrzeA�nia. DaA�em szansA� na nowe A?ycie 57-letniemu mA�A?czyA?nie z USA.

WedA�ug statystyk, w Polsce co godzinA� ktoA� dowiaduje siA�, A?e ma biaA�aczkA�, czyli nowotwA?r krwi. JednA� z szans na ratunek dla chorych na biaA�aczkA� jest przeszczep, jednak grono gotowych do oddania szpiku jest wciA�A? zbyt maA�e. PowA?d? Stereotypy. Ludzie bojA� siA� zostaA� dawcA�, bo przeszczep kojarzA� z grubA� igA�A� wbijanA� w krA�gosA�up i paraliA?em, a to nieprawda.

Dwie metody pobrania szpiku
W 80 proc. przypadkA?w stosuje siA� pobranie z krwi obwodowej (procedura przypomina oddawanie krwi). Przed tym zabiegiem przez 5 dni muszA� oni wstrzykiwaA� sobie zastrzyki zawierajA�ce czynnik wzrostu, pobudzajA�cy wytwarzanie w organizmie komA?rek macierzystych szpiku. Procedura jest maA�o inwazyjna i niebolesna, polega tylko na zaA�oA?eniu wkA�uA� do A?yA� w okolicy zgiA�cia A�okciowego. Krew pobierana z jednej rA�ki po odseparowaniu komA?rek krwiotwA?rczych podawana jest z powrotem do A?yA�y w drugiej koA�czynie gA?rnej. Czas trwania zabiegu wynosi od dwA?ch do czterech godzin.

W pozostaA�ych 20 proc. dokonuje siA� pobrania z talerza koA�ci biodrowej w znieczuleniu ogA?lnym. Zabieg polega na pobraniu okoA�o 1000 ml szpiku z jednej lub obu koA�ci talerza biodrowego. Trwa ok. 1 godziny i odbywa siA� w znieczuleniu ogA?lnym. Szpik w organizmie dawcy w ciA�gu kilkunastu dni regeneruje siA�. Dawca opuszcza szpital na drugi dzieA� po oddaniu szpiku. MoA?e czuA� bA?l jak po uderzeniu w coA� twardego – tA�umaczy dr Tigran Torosian, lekarz hematolog, dyrektor medyczny Fundacji DKMS.

Najskuteczniejsza metoda leczenia
– Przeszczep szpiku jest najskuteczniejszA� metodA� leczenia niektA?rych chorA?b nowotworowych ukA�adu krwiotwA?rczego. Przetoczone doA?ylnie komA?rki dawcy zasiedlajA� miejsca po zniszczonym szpiku biorcy i namnaA?ajA� siA�, tworzA�c nowA� krew. JeA�li to moA?liwe, biorcy przetacza siA� rA?wnieA? krew i pA�ytki krwi dawcy szpiku, przez to ogranicza siA� komplikacje wynikajA�ce z niezgodnoA�ci antygenowej – mA?wi prof. dr hab. n. med. WiesA�aw Wiktor JA�drzejczak, konsultant krajowy w zakresie hematologii.

Kto moA?e zostaA� dawcA� szpiku? – Potencjalny dawca szpiku powinien mieA� od 18 do 55 lat. Nie moA?e to byA� osoba, ktA?ra: chorowaA�a bA�dA? choruje na nowotwory, choroby hematologiczne, choroby immunologiczne, jest nosicielem wirusa HIV, HBS, HCV (A?A?A�taczki typu B i C), jest chora na cukrzycA�, padaczkA�, A�uszczycA�, kiA�A�, chorobA� Creutzfeldta-Jacoba, postA�pujA�cA� demencjA� lub zwyrodnieniowA� chorobA� neurologicznA� albo lub sama przeszA�a przeszczep. Czy po zgA�oszeniu siA� do bazy dawcA?w szpiku moA?na siA� wycofaA�? – OczywiA�cie! MoA?na to zrobiA� w kaA?dej chwili, nawet wtedy, gdy dowiemy siA�, A?e znaleziono naszego bliA?niaka. NaleA?y jednak mieA� A�wiadomoA�A�, A?e na 10 dni przed planowanym zabiegiem pobrania materiaA�u do przeszczepu, szpik pacjenta przygotowanego do zabiegu transplantacji jest niszczony i jeA�li pacjent nie dostanie szpiku pobranego od dawcy – umrze. Na szczA�A�cie takich momentA?w w praktyce mamy bardzo maA�o i zawsze w takich przypadkach stosujemy przeszczepienie ratunkowe (zwykle pobiera siA� jego wA�asne komA?rki i zamraA?a).

Anna Moraniec

• Rzeszów