Po raz pierwszy zobaczymy nieznane dzieło Teodora Axentowicza

RZESZÓW. Cenny zakup rzeszowskiego muzeum.

Od środy (11.09.) w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie można podziwiać nowy muzealny nabytek – mało znany obraz Teodora Axentowicza „Na Gromniczną”. Muzeum kupiło obraz za 35 tys. zł.

Rzeszowskie muzeum nabyło obraz autorstwa wybitnego młodopolskiego malarza (1859 – 1938) od anonimowego prywatnego właściciela w ramach ministerialnego programu, którego celem jest wzbogacanie krajowych regionalnych kolekcji muzealnych. Obraz kosztował 35 tys. zł. 28,5 tys. na jego zakup wyłożyło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, resztę podkarpacki Urząd Marszałkowski.

„Na Gromniczną” (ok. 1900 r.) jest obrazem olejnym na desce, małych rozmiarów, prostokątnym. Należy do cyklu obrazów Teodora Axentowicza o tematyce huculskiej (Axentowicz był pierwszym twórcą, który wprowadził tę tematykę do polskiego malarstwa). Pokazuje biednie ubraną huculską dziewczynkę, niosącą zgaszoną gromnicę w dniu Święta Matki Bożej Gromnicznej, na tle zimowego pejzażu. Obraz pełny jest melancholii i pozbawiony podniosłej atmosfery. Emanuje z niego spokój i harmonia. Dziewczynka jest skromnie ubrana, ma przenikliwe spojrzenie.

Obraz jest zupełnie nieznany i bardzo cenny. W kraju było szereg wystaw o tematyce huculskiej, była też piękna wystawa dzieł Teodora Axentowicza w Krakowie w 1998 r. i ten obraz nie był wystawiany na żadnej z tych ekspozycji. Był zupełnie nieznany w środowisku historyków sztuki i kolekcjonerskim, bo od początku był w prywatnych rękach – powiedziała na konferencji prasowej w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie kustosz Maria Stopyra. Zwróciła też uwagę na to, że zamykająca kompozycję rama jest dziełem sztuki samym w sobie. Według jej słów, rama od początku była dopasowana do obrazu, ale nie wykonał jej Axentowicz.

Dzieło Axentowicza wzbogaci Galerię Malarstwa Polskiego rzeszowskiego Muzeum (z zasobów tych Muzeum wystawia ok. sto dzieł). W Galerii są m.in. jedyny na Podkarpaciu „matejko”, czyli „Portret braci Włodków” Jana Matejki, a także dzieła Axentowicza: rysunek „Brama w Salzburgu”, pastel „Dziewczyna z dzbanem” oraz olej „Święto Jordanu”. Według dyrekcji muzeum, nowo zakupiony obraz doskonale wpisze się w ten kontekst obrazów Axentowicza.

Piotr Samolewicz

• Rzeszów