Przydarzyć może się każdemu. U osób starszych grozi nawet śmiercią

Przyczyną złamań może być uderzenie, upadek czy przygniecenia.

Najgroźniejsze są złamania, do których dochodzi u osób starszych (zwłaszcza kobiet). Chodzi o złamanie osteoporotyczne szyjki kości udowej. Do takiego złamania dochodzi często w wyniku błahego urazu o niewielkiej sile, niewystarczającej do złamania zdrowej kości. – Takie złamanie musi być szybko zespolone (najlepiej w ciągu kilku godzin od urazu). Przed upływem pierwszej doby należy bowiem spionować chorego, w przeciwnym razie dojdzie do poważnych powikłań, najczęściej kończących się śmiercią – mówi dr hab. n. med. prof. UR Sławomir Snela, ordynator klinicznego oddziału ortopedii i traumatologii ruchu w Szpitalu Wojewódzkim nr 2 w Rzeszowie.

Złamanie to przerwanie ciągłości kości po zadziałaniu urazu przekraczającego granice elastyczności tkanki kostnej. Może mu ulec każda z ponad 200 kości składających się na szkielet człowieka. Do cech pewnych złamania należą: nieprawidłowe ustawienie lub patologiczna ruchomość. Cechami domniemanymi złamania są: bolesność i obrzęk, ograniczenie ruchomości lub jej zniesienie.

Złamanie zależne od wieku i siły urazu
Inny rodzaj złamań występuje u dzieci (w przypadku złamania kości długich dochodzi do złuszczenia w obrębie chrząstki wzrostowej). Inne są złamania w wieku biologicznie dojrzałym (od ok. 12. roku życia – dziewczynki i od 14. roku życia – chłopcy, do 60. – 70 r.ż. kobiety i do 70. – 80. r.ż. mężczyźni). Jeszcze inne u osób starszych. Wyróżnia się złamania z przemieszczeniem i złamania bez przemieszczenia. Jeżeli w wyniku złamania powstały więcej niż dwa odłamy, złamanie nazywa się wieloodłamowym. – Gdy złamaniu kości towarzyszy uszkodzenie powłok skórnych w okolicy złamania – nazywa się to złamaniem otwartym. Gdy powłoki skórne nie zostały uszkodzone, mamy do czynienia ze złamaniem zamkniętym – mówi nasz ekspert.

Nowe techniki zespalania kości
– Filozofia leczenia złamań polega na jak najszybszym i możliwie ostatecznym zespoleniu kości – mówi dr Snela. – Obecnie nie ma zastosowania wyciągowe leczenie oraz długotrwałe wkładanie pacjenta w gips. Chodzi o to, by chory jak najwcześniej zaczął używać złamanej kończyny, chodzić, obciążać ją, czyli wracać do pracy czy nauki. Najczęściej używamy więc zespolenia tytanowymi gwoździami śródszpikowymi. Staramy się operować w sposób jak najmniej inwazyjny, bez cięcia powłok skórnych. Wygląda to tak, że w sposób zamknięty, przez małą, kilkumilimetrową dziurkę wprowadzamy gwóźdź od stawu biodrowego lub kolanowego i delikatnie przepychamy go przez jamę szpikową poza szczelinę złamania.

Inaczej niż kiedyś wyglądają też zakładane na kości płyty mocujące. – Przede wszystkim nowe, tytanowe (czasem stalowe) płytki nie niszczą okostnej. Kiedyś, mocno przyciśnięte do kości powodowały odleżyny, kłopoty z ukrwieniem – mówi dr Snela. – Dziś zespala się delikatniej, a płytki mają odpowiedniki do każdej, nawet najmniejszej kosteczki. W pewnych lokalizacjach produkowane są dla stron ciała, a nawet dla mężczyzn, kobiet czy dzieci.

Nowe metody leczenia opracowano również dla leczenia złamań osteoporotycznych, które leczy się metodą balonową. – Przez skórę w znieczuleniu miejscowym wprowadza się balonik do trzonu złamanego kręgu i wypełnia się go cementem kostnym.

Novum w leczeniu złamań jest także stymulacja zrostu kości przez białka morfogenetyczne oraz komórki macierzyste (otrzymywane z własnej krwi pacjenta), które wstrzykuje się w miejsce złamania. Prowadzi się również hodowle własnych chondrocytów (komórek chrzęstnych) pobieranych ze stawu pacjenta i po namnożeniu ich pozaustrojowo pokrywających pourazowe ubytki chrzęstne – mówi dr Snela.

Rozszerzona diagnostyka
Do stwierdzenia złamania w obrębie kości długich wystarczy zazwyczaj zdjęcie rentgenowskie. Przy bardziej złożonych złamaniach (np. wielonarządowych) coraz częściej stosuje się badanie rezonansem magnetycznym czy tomografem komputerowym.

Anna Moraniec

• Zdrowie i Uroda