Rak płuca – najgroźniejszy nowotwór

Rak płuca to jeden z najczęściej występujących i najgorzej rokujących nowotworów złośliwych.

W stosunku do lat poprzednich, liczba zachorowań na raka płuca wśród mężczyzn nieznacznie maleje, wśród kobiet natomiast zauważa się systematyczny wzrost (o ponad 50 proc. tylko od roku 2000 do 2010). Rak płuca dotyka przeważnie osoby w średnim i starszym wieku. Około 50 proc. zachorowań u obu płci przypada na populację po 65 roku życia. To obecnie najczęstsza przyczyna zgonu wśród wszystkich zgonów nowotworowych zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.

Głównym czynnikiem ryzyka jest narażenie na wdychane karcynogeny, a zwłaszcza dym tytoniowy – aż 70 proc. zgonów jest spowodowanych paleniem tytoniu. Do screeningów masowych, które organizowane są w Polsce w powiatach o niskim poziomie diagnostycznym, kwalifikowane są osoby po 50 roku życia i deklarujące co najmniej 30 paczkolat palenia. Co to dokładnie znaczy? Największym ryzykiem obarczone są osoby, które przez co najmniej 30 lat paliły średnio jedną paczkę dziennie. Jeżeli ktoś palił więcej, ten czas się skraca. Przykładowo, jeżeli ktoś pali 2 paczki dziennie, poziom 30 paczkolat osiąga już po 15 latach – mówi prof. dr hab. n. med. Tadeusz Orłowski, kierownik Kliniki Chirurgii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie,  koordynator działań Polskiej Grupy Raka Płuca.

Oczywiście występuje szereg innych czynników ryzyka, jednak palenie jest najpowszechniejszym i najbardziej uchwytnym. Dotyczy to zarówno czynnego, jak i biernego palenia. Jeżeli zatem ktoś urodził się w domu, w którym oboje rodzice przez wiele lat palili jedną lub więcej paczek dziennie, w podobny sposób narażony jest na raka płuca. Do pozostałych czynników ryzyka zalicza się ekspozycję na inne substancje, tj. azbest. Dużym zagrożeniem jest również przebywanie w rejonie wydobycia uranu.

Predyspozycja tak, genetyka nie
Często pacjenci zadają pytanie, jakie jest ryzyko dziedziczenia choroby. Niestety w przypadku raka płuca nie ma prostego przełożenia. Oczywiście, jeżeli w najbliższej rodzinie pojawiły się przypadki raka płuca, ryzyko jest podwyższone. Mówi się o predyspozycjach, nie o dziedziczeniu. Działa to zarówno w jedną, jak i w drugą stronę. W raku płuca nie ma jednak takiego genu, który jednoznacznie definiuje pacjenta jako narażonego na zachorowanie. Tym bardziej istotna wydaje się w każdym przypadku walka z nałogiem. Im wcześniej, tym lepiej, gdyż ryzyko zwiększa się wraz z ilością wypalonych paczkolat. Natomiast okres powrotu do ryzyka wyjściowego, niezależnie od stopnia uzależnienia, trwa aż 20 lat!

Niezwłocznie na badanie powinny udać się osoby, które dodatkowo mają jeden z poniższych objawów:
– kaszel, który nie ustępuje od 2-3 tygodni lub zmienił swój charakter
– częste infekcje dróg oddechowych
– krwioplucie (nawet 1 epizod)
– duszności bez nieuchwytnej przyczyny
– zmęczenie i brak energii bez konkretnej przyczyny
– niewyjaśniona utrata masy ciała (wagi)
– ból klatki piersiowej lub okolicy barku.
Higieniczny tryb życia i prewencja są najskuteczniejszymi metodami zapobiegania poważnym następstwom choroby nowotworowej w przyszłości.

Anna Moraniec

• Zdrowie i Uroda