To byA�a wojna Jaruzelskiego z narodem

W A�rodA�, 13 grudnia, mija 36. rocznica wprowadzenia stanu wojennego. Z okazji rocznicy w Super NowoA�ciach specjalne wydanie Podkarpackiego Tygodnika Historycznego, poA�wiA�conego w caA�oA�ci jednemu z najbardziej tragicznych okresA?w w najnowszej historii Polski. Z naszych A�amA?w dowiedzA� siA� PaA�stwo m.in. gdzie siA� podziaA�y 3 mln rzeszowskiej SolidarnoA�ci i kto staA� za wielkA� wsypA� w rozwadowskim klasztorze.

Rozmowa z Dariuszem Iwaneczko, dyrektorem oddziaA�u IPN w Rzeszowie.

– 13 grudnia 1981 roku na rozkaz Jaruzelskiego funkcjonariusze bezpieki pozbawili wolnoA�ci kilka tysiA�cy opozycjonistA?w. Kto na Podkarpaciu przygotowywaA� listy aresztowanych?
– Listy internowanych sporzA�dzane byA�y w komendach wojewA?dzkich MO z rekomendacji funkcjonariuszy operacyjnych SA�uA?by BezpieczeA�stwa oraz wydziaA�A?w A�ledczych. DecyzjA� o internowaniu danej osoby podpisywaA� komendant wojewA?dzki MO.

– To, A?e SA�uA?ba BezpieczeA�stwa miaA�a swoich agentA?w nawet w kierownictwie SolidarnoA�ci, nie jest juA? dzisiaj A?adna tajemnicA�. Czy zachowaA�y siA� dowody w archiwach IPN, A?e SolidarnoA�A� miaA�a swoich informatorA?w w esbeckich kadrach?
– Na Podkarpaciu nie sA� znane nam przypadki tzw. wtyk w SA�uA?bie BezpieczeA�stwa. ByA�y takie pojedyncze osoby, ktA?re miaA�y kontakty, ale raczej prywatne, wA�rA?d znajomych czy krewnych w tych krA�gach. StA�d nie byA�o wiadomo konkretnie, co szykuje wA�adza i jak to bA�dzie wyglA�daA�o.

– Czy w grudniu przy radzieckiej granicy w naszym regionie stacjonowaA�y wojska sowieckie gotowe do natychmiastowej interwencji w naszym kraju?
– Nie, nie mamy A?adnych historycznych podstaw, by twierdziA�, A?e ZwiA�zek Radziecki przygotowywaA� siA� w ten sposA?b do stanu wojennego w Polsce. Wojska oczywiA�cie stacjonowaA�y przy granicy, ale nic nie wiadomo o zwiA�kszeniu ich potencjaA�u. WA�adze radzieckie pozostawiA�y rzecz w rA�kach generaA�a Jaruzelskiego i jego ekipy liczA�c, A?e sami sobie poradzA� z opozycjA�.

– Czy uwaA?a Pan, A?e obecne podziaA�y w naszym kraju na dwa wrogie a�zobozy solidarnoA�ciowea�? majA� swoje korzenie jeszcze od czasu stanu wojennego?
– Takie wnioski byA�yby zbyt daleko idA�ce. PodziaA�y, ktA?re powstaA�y w antykomunistycznej opozycji pojawiA�y siA� na przeA�omach lat 80. i 90. zeszA�ego wieku i dotyczyA�y przede wszystkim sposobu a�zdogadywania siA�a�? z wA�adzA� komunistycznA�. Ci dziaA�acze opozycyjni, ktA?rzy potA�pili politykA� a�zokrA�gA�ego stoA�ua�?, zostali niejako wyrzuceni na margines.

RozmawiaA� Mariusz WA�och

• Rzeszów