W Sanoku odtwarzają zabytkową synagogę

SANOK. Budowniczowie korzystają m.in. z siekier, strugów i pił. Pracują tak, jak robili to ich poprzednicy 200, 300 lat temu.

Na dole sala główna z bimą i szafą ha-kodesz, na górze wystawa judaików – tak będzie zagospodarowana synagoga z Połańca, którą od października będzie można zobaczyć w sanockim skansenie.

Budynek jest gotowy w stanie surowym, aktualnie trwają prace w jego wnętrzu. W oknach są już piękne witraże przygotowane przez Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie, w dolnej sali stoi już szafa ha-kodesz (na Torę) i bima – podium z pulpitem, z którego odczytuje się Torę i prowadzi modły. W najbliższym czasie planowane jest ukończenie zwierciadlanego sklepienia w sali modlitw. Ostatnim etapem będzie odtworzenie barwnej polichromii we wnętrzu budynku.

Synagoga połaniecka istniała już w pierwszej połowie XVIII w. W swoich dziejach była kilkakrotnie remontowana, całkowitemu zniszczeniu uległa w czasie II wojny światowej. Dzięki zachowanej dokumentacji architektonicznej budynek uda się wiernie odtworzyć. Wszystkie prace wykonywane są ręcznie przy użyciu tradycyjnych narzędzi i technik. Budowniczowie korzystają m.in. z siekier, strugów i pił. Pracują tak, jak robili to ich poprzednicy 200, 300 lat temu, ale w użyciu są też współczesne narzędzia.

Dwupiętrowy obiekt będzie miał 22 metry długości, 11 metrów szerokości i czterospadowy, pokryty gontem dach. W środku na dole będzie sala modlitw, a na pierwszym piętrze znajdzie się ekspozycja, na której zaprezentowane zostaną liczne – dotychczas znajdujące się w magazynach – judaika z kolekcji Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Wiele z nich dotychczas było eksponowanych jedynie okazjonalnie.

Synagoga będzie ważnym elementem, który składa się na pełny obraz tamtych realiów zarówno od strony narodowościowej, jak i społecznej czy zawodowej. Społeczność galicyjskich miasteczek tworzyli bowiem nie tylko Polacy, Rusini, Ukraińcy, ale także – z czasem nawet przede wszystkim – ludność żydowska.

XVIII-wieczna synagoga z Połańca, jedyny taki obiekt w polskich skansenach, będzie kolejną atrakcją turystyczną w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Ma być gotowa na jubileusz 60-lecia istnienia sanockiego skansenu.

Martyna Sokołowska

• Region