Wychowanie dziecka coraz droższe

KRAJ. W przypadku rodziny z trojgiem dzieci jeden z dwóch przelewów z 500 plus idzie na opłacenie VAT-u.

Centrum im. Adama Smitha szacuje, że koszt wychowania jednego dziecka w Polsce w roku 2019 (do osiągnięcia 18 roku życia) mieści się w przedziale od 200 do 225 tys. złotych, a dwójki dzieci od 370 do 400 tys. złotych. To więcej niż przed rokiem. Eksperci wyjaśniają również, dlaczego podatek VAT od wydatków poniesionych na dzieci zabiera ok. 50 proc. wartości 500 plus.

Koszty wychowania dzieci, mierzone jako stopień pogorszenia standardu życia wynikający z wychowywania i utrzymania dziecka, są stosunkowo wysokie i sięgają od 15 do 30 proc. budżetu rodziny. W roku 2018 wynosiły od 190 do 210 tys. złotych na jedno dziecko i od 350 do 385 tys. zł na dwóję. – Koszty życia w Polce od 2015 do 2018 według badań wzrosły aż ok. o 61 proc., co miało wpływ na koszt wychowania dziecka w rodzinie. Poza tym wprowadziliśmy kategorię, która stała się powszechna nawet w rodzinach niezamożnych, mianowicie koszt posiadania telefonu, dostępu do Internetu. Wyprawka pana premiera 300 zł de facto idzie na opłacenie kosztów telekomunikacyjnych dziecka – wyjaśnia dr Andrzej Sadowski z Centrum Adama Smitha. Jak dodaje, rosnące wydatki, to również efekt coraz większej nieefektywności państwowego systemu edukacji i opłacania dzieciom dodatkowych zajęć, mimo nieodpłatnej nauki w szkole.

Z najnowszych badań opinii publicznej Centrum im. Adama Smitha i Panelu Badawczego Ariadna wynika, że Polacy oceniają koszty wychowania dzieci jako wysokie, a mimo to uważają, że warto je ponosić. Nawet mając konkretną wiedzę na temat ich wysokości w zdecydowanej większości zdecydowaliby się na posiadanie dzieci .

Rodzice sami finansują 500 plus

Wydatki związane z utrzymaniem dzieci były też rezultatem przekazywanych pieniędzy z programu Rodzina 500 plus.  Zmiana w programie 500 plus, sprawia, że ma charakter powszechny, w którym rodzina, niezależnie od statusu materialnego, otrzymuje co miesiąc w tej samej wysokości zryczałtowaną  kwotę.

Centrum Adama Smitha wylicza, że wydatki w ramach programu 500 plus w roku 2018 wyniosły ok. 21 mld złotych. Roczna kwota podatku VAT płacona przy okazji wydatków na wszystkie dzieci w Polsce wynosi według szacunków Centrum im. Adama Smitha ok. 10,5 mld zł. Podatek VAT od wydatków poniesionych na dzieci zabiera ok. 50 proc. wartości 500 plus, jeszcze przed objęciem nim wszystkich dzieci.

– Oczywiście rodzice sami sobie finansują te świadczenia. Program 500 plus stał się tym samym, co usługa cash – back, czyli zwrotem części wcześniej wydanych przez rodziców pieniędzy. Wzięliśmy VAT jako punkt odniesienia. W przypadku rodziny 5-osobowej, z dwóch przelewów miesięcznie na dwoje dzieci jeden idzie na opłacenie VAT-u. Gdy rodzina bierze świadczenie tylko na jedno dziecko VAT, który należy zapłacić, zabiera całe 500 plus – tłumaczy ekonomista. – Wysokość opodatkowania konsumpcji 23-procentową stawką VAT jest dla polskich rodzi bardziej dotkliwa niż 18-procentowy PIT. W innych krajach UE artykuły dziecięce są albo na stawce zerowej albo obniżonym podatku VAT – zaznacza.

Rodziny muszą najpierw wykładają pieniądze na utrzymanie dziecka a potem w sposób ryczałtowy uzyskują zwrot tych pieniędzy. – Ten sam efekt można uzyskać poprzez obniżenie opodatkowania konsumpcji i dochodów z pracy – przekonuje dr Andrzej Sadowski. – Praca jest wysoko opodatkowana ZUS-em, składkami i podatkami. Później konsumpcja tych rodziców jest opodatkowana 23-procentowym VAT-em i z tego dopiero rząd oddaje część w postaci ryczałtowego zwrotu podatku, jakim jest program 500 plus. Można nawet powiedzieć, że 500 plus jest najniższą formą opodatkowania dla polskich rodzin po 1989 r., ale post factum.

Wioletta Kruk

• Region