Wytrop tętniaka, zanim Cię znienacka zabije

Na Podkarpaciu tętniaka aorty lub innych naczyń tętniczych może mieć ok. 200 tys. osób. Tylko jeden procent tętniaków jest leczony operacyjnie.

Tętniak aorty brzusznej umiejscawia się najczęściej (w ponad 95 proc. przypadków) poniżej odejścia tętnic nerkowych, często obejmując tętnice biodrowe – mówi dr n. med. Adam Uryniak, konsultant wojewódzki ds. chirurgii naczyniowej, szef Centrum Chirurgii Naczyniowej i Endowaskularnej w Rzeszowie. – Istotnym problemem klinicznym są tętniaki o średnicy przekraczającej 50 mm, ponieważ pojawia się wówczas znaczące ryzyko pęknięcia chorobowo zmienionej aorty, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia chorego.

Objawy tętniaka zależą od jego lokalizacji i wielkości. Mały tętniak nie powoduje żadnych dolegliwości i najczęściej zostaje wykryty zupełnie przypadkowo, w trakcie badania USG jamy brzusznej. Wzrost tętniaka może powodować wystąpienie bólu brzucha i pleców w okolicy krzyżowej. Czasami ból promieniuje do pachwiny, towarzyszy mu zwykle brak apetytu z utratą masy ciała. W obrębie jamy brzusznej wyczuwalny jest czasem elastyczny guz tętniący zgodnie z akcją serca. Tętniak zlokalizowany w tętnicy zaopatrującej w krew kończynę prowadzi do stopniowego pogorszenia jej ukrwienia, co objawia się bólami, osłabieniem mięśniowym, bladością lub zasinieniem. Czasem w pachwinie lub w dole podkolanowym wyczuwa się sprężysty, tętniący guzek.

Gdy pęka, zagraża życiu
– Jeśli u chorego z rozpoznanym tętniakiem aorty brzusznej wystąpi nagły silny ból brzucha lub klatki piersiowej, któremu towarzyszyć mogą: niewydolność krążenia, zaburzenia rytmu serca, utrata przytomności, czyli objawy wstrząsu, oraz porażenie niektórych grup mięśni, lub ostra niewydolność nerek bądź niedokrwienie kończyny. Gdy pojawi się bolesny pulsujący guz w jamie brzusznej, pachwinie lub kończynie należy podejrzewać pęknięcie tętniaka – ostrzega dr Uryniak. – Pęknięty tętniak zawsze wymaga operacji w trybie nagłym. Nieleczony pęknięty tętniak prowadzi w krótkim czasie do śmierci chorego z powodu gwałtownej utraty krwi.

Przyczyny tętniaka
To przede wszystkim nieleczone nadciśnienie tętnicze i miażdżyca naczyń (uszkodzenie ściany naczyń w wyniku odkładania się w nich cholesterolu). Równie istotna jest genetyka. Przyczyną powstawania tętniaków jest także choroba Marfana charakteryzująca się zaburzeniem wytwarzania kalogenu, z którego zbudowane są tętnice (poszerzenie aorty może wtedy wystąpić już u małych dzieci) oraz zespół Ehlersa Danlosa, choroba tkanki łącznej, która prowadzi do osłabienia ścian naczyń krwionośnych. Zagrożenie tętniakami rośnie też wraz z wiekiem. Rozwój tętniaków bardzo przyśpiesza palenie papierosów i niezdrowy styl życia.

Anna Moraniec

• Zdrowie i Uroda